Các xã viên trong đội sản xuất vốn đã thầm tính toán xem ai sẽ là người không trụ nổi đến đầu xuân. Nhưng tính đi tính lại, chẳng ai ngờ đứa con trai duy nhất của chú sáu Mã lại không sống nổi đến hết năm 1965. Ngày hôm ấy, chú sáu Mã kéo Bát Phúc đi, để rồi gục ngã giữa trời tuyết, chẳng thể nào tới được huyện lỵ.
Trẻ con c.h.ế.t yểu thì không được chôn cất t.ử tế, chỉ cần tìm một chiếc chiếu cỏ cuộn lại, đem vứt ở chân núi là xong chuyện. Mất con, cha mẹ nào mà chẳng đau lòng. Đau lòng thì chỉ biết khóc, vợ chú sáu Mã khóc đến ngất đi, bấm nhân trung tỉnh dậy lại khóc tiếp. Thím vừa khóc vừa đ.ấ.m đá chú sáu Mã, tiếng khóc lẫn lộn với nước mắt nước mũi nghe thật thê lương: “Cái đồ sát nhân nhà ông, chỉ tại ông trọng sĩ diện! Tôi đã bảo đòi lại cái nanh sói mà ông không chịu, tôi bảo đòi lại cơ mà…”
Chú sáu Mã mặc cho vợ đ.á.n.h c.h.ử.i. Thế là cả công xã Nguyệt Hòe Thụ đều biết chuyện, cái hạn này của Bát Phúc là gánh hộ cho con bé nhặt được nhà họ Chương rồi, không có cái nanh sói ấy, chẳng biết đứa nào mới là đứa phải c.h.ế.t. Nhưng lời đồn đại mãi rồi cũng phai nhạt, vì dù sao, Chương Vọng Triều nhà họ Chương cũng chẳng còn trụ được bao lâu nữa. Gia đình ấy thật là xui xẻo.
Trời lạnh thế này, Bát Phúc nằm dưới chân núi như thể đang ngủ say, những đứa trẻ c.h.ế.t yểu đều nằm lại nơi đó. Những đứa trẻ còn sống bắt đầu xa lánh Nam Bắc, chúng tin rằng cô bé chính là kẻ đòi mạng.
Cửa hàng bách hóa tổng hợp vẫn bán những món đồ chơi hấp dẫn, không khí Tết vẫn náo nhiệt, nhưng cái náo nhiệt ấy chẳng liên quan gì đến nhà họ Chương nữa. Nam Bắc không ra chỗ đội sản xuất xem đốt pháo. Ban ngày cô bé vừa bị đám trẻ con sỉ nhục, chúng nhổ nước bọt vào người cô bé.
Chỉ có Phùng Trường Canh là không làm thế, nhưng cậu ta cũng chẳng tỏ thái độ gì, cứ đứng lạnh lùng mà nhìn như thể xem một trò cười.
Đêm giao thừa, Phượng Chi gượng dậy nấu cơm, Chương Vọng Sinh phụ giúp. Đến khi cơm nước xong xuôi thì chẳng thấy Nam Bắc đâu. Tuyết trên mặt đất chưa tan hết, hoàng hôn buông xuống là đông cứng lại, lạnh buốt giá.
Thực ra trước khi nấu cơm, Nam Bắc có nói là ra ngoài chơi một lát, hai người cũng không để ý. Phượng Chi bảo Chương Vọng Sinh ra phố tìm, Chương Vọng Sinh tìm mãi chẳng thấy ai, người ta đều đã về nhà ăn bữa cơm tất niên cả rồi.
Cậu bắt đầu cuống lên, sang nhà Lang Hài mượn đèn pin rồi chạy vội đi.
Gió cắt vào mặt như d.a.o khía, đau rát quá. Những ngôi sao trên trời lên cao tít, tỏa sáng lấp lánh. Tuyết chưa tan phản chiếu ánh khói bếp từ những ngôi nhà trong làng. Đằng xa có tiếng pháo nổ, nhắc nhở mọi người rằng một năm nữa lại trôi qua. Những gì đã qua thì cứ thế qua đi, năm mới chẳng có gì đáng để quá bi thương hay quá vui mừng, nhưng Tết mà được miếng thịt vào miệng thì cũng chẳng có gì để phàn nàn nữa.
“Nam Bắc! Nam Bắc!” Chương Vọng Sinh gào gọi tên cô bé, gió lạnh lùa vào họng khiến cậu nấc nghẹn rồi đau nhói.
Khi đi đến đầu làng, cậu thấy một bóng người rất giống Nam Bắc. Bóng dáng nhỏ bé ấy đích thị là cô bé, cô một mình chạy ra chân núi. Trời tối om, nhà nào cũng bận rộn cơm nước, chỉ có mình cô bé chạy ra đó. Cô bé vừa chạy trong gió vừa thở hồng hộc, nước mắt chảy dài vì sợ hãi.
Gió quá lớn, rít lên như tiếng quỷ khóc sói gào. Cô bé nhớ con đường này đâu có xa đến thế, vậy mà sao đi mãi chẳng tới nơi.
Còn chuyện quay về thế nào, cô bé cũng chẳng rõ, chỉ biết cắm đầu mà chạy, lảo đảo vấp ngã mấy lần.
Cho đến khi một luồng ánh sáng rọi thẳng vào mặt, cô bé đưa tay che mắt, và rất nhanh sau đó có một bàn tay chộp lấy kéo cô bé đi.
Chương Vọng Sinh rõ ràng là đang rất giận, cậu chưa bao giờ nổi cáu với cô bé, nhưng lúc này cũng không nhịn được nữa: “Em chạy đi đâu thế hả? Anh với anh hai, chị dâu lo c.h.ế.t đi được! Em chạy loạn cái gì? Em không biết giờ này cả nhà đang chờ em về ăn cơm à?”
Nam Bắc rét đến mức môi lạnh ngắt, mếu máo nói: “Em đi tìm Bát Phúc để trả lại cái nanh sói cho cậu ấy.”
Chương Vọng Sinh kinh ngạc: “Em nói cái gì? Em điên rồi à?”
Nam Bắc bỗng òa khóc: “Anh đừng mắng em nữa, lòng em khó chịu lắm, sao anh lại hung dữ với em như thế!” Cô bé khóc hu hu, liên tục dùng ống tay áo quẹt mắt. Cô bé sắp c.h.ế.t rét rồi, vừa lạnh vừa sợ, cũng chẳng rõ Bát Phúc nằm chính xác ở chỗ nào, cứ thế ném đại cái nanh sói về phía đó.
“Sớm biết thế này em đã không lấy cái nanh sói của cậu ấy, nhưng em đâu có biết…” Nam Bắc càng khóc càng đau lòng. Cô bé đã lờ mờ hiểu ra cái c.h.ế.t là gì rồi, cáu c.h.ế.t ấy rồi cũng sẽ rơi xuống đầu anh hai. Người ta c.h.ế.t đi là không nói được nữa, không ăn được nữa, chỉ có thể nằm đó một mình lạnh lẽo, chẳng có ai ở bên cạnh.
Cô bé trả lại nanh sói cho Bát Phúc, nhưng Bát Phúc cũng chẳng thể thở lại, chẳng thể chơi với cô bé được nữa rồi.
Mọi người đều đang đón Tết, chỉ có mình Bát Phúc nằm lại dưới chân núi. Nam Bắc thấy đau đớn quá, đau đến mức không thở nổi.
Chương Vọng Sinh ôm cô bé vào lòng, xoa xoa đầu cô. Trời quá lạnh, cô bé không đội mũ nên tóc tai cứ như bị đóng băng vậy.
“Anh không mắng em, nhưng lần sau đi đâu phải bảo anh một tiếng chứ? Muộn thế này không tìm thấy em, cả nhà lo lắm, huống hồ anh hai còn đang bệnh. Sau này đi đâu cũng phải nói anh một câu, nghe không?”
Nam Bắc nhắm nghiền mắt, nước mắt làm ướt đẫm hàng mi, cô bé chẳng nhìn thấy gì cả, chỉ áp c.h.ặ.t mặt vào lớp áo chần bông lành lạnh của Chương Vọng Sinh: “Em sợ nói ra anh không cho em đi.”
Chương Vọng Sinh bảo: “Sao em biết anh không cho đi? Em cứ nói, anh sẽ đưa em đi.” Cậu lau nước mắt trên mặt cô bé: “Chuyện của Bát Phúc không phải lỗi của em, đừng nghe người ta nói bậy, họ nói sai hết đấy.”
Nam Bắc vâng một tiếng. Chương Vọng Sinh đưa đèn pin cho cô bé: “Em soi đường cho anh, chúng mình về nhà ăn cơm.”
“Anh ba, anh bảo Bát Phúc có trách em không? Cậu ấy có giận em không?”
Chương Vọng Sinh đáp: “Không đâu.”
“Em muốn Bát Phúc sống mãi, em vẫn muốn chơi với cậu ấy.”
Ước nguyện ấy, Chương Vọng Sinh chẳng thể nào trả lời nổi.
Nam Bắc nằm bò trên lưng anh ba, Chương Vọng Sinh bước từng bước một đi về nhà. Chỉ có một chút ánh sáng trước mắt, cô bé nhìn chằm chằm vào đó, đôi giày vải của anh ba cứ lúc ẩn lúc hiện trong quầng sáng. Trong lòng cô bé thầm nghĩ: mình sẽ mãi mãi không bao giờ rời xa anh ba.
Cơm nhà đã hâm lại hai lần. Phượng Chi thấy hai đứa về thì vội vàng chạy ra đón, nắn chân nắn tay cho Nam Bắc rồi bế cô bé xuống. Chương Vọng Triều đang ngồi trong chăn, anh xuống giường rất khó khăn nên phải bưng cơm nước vào tận nơi. Nam Bắc vừa thấy anh hai và chị dâu là lại lúng túng, cô bé sợ bị hai người mắng.
Chương Vọng Sinh bảo cô bé tự nói ra, Nam Bắc lí nhí kể lại, căn phòng bỗng trở nên im lặng.
“Người bình an trở về là tốt rồi, ăn cơm thôi, Nam Bắc chắc là đói lắm rồi.” Chương Vọng Triều hoàn toàn không trách móc cô bé. Anh thấy Bát Phúc rất đáng thương, mà Nam Bắc cũng đáng thương. Cô bé đã tin vào những lời đồn đại ác ý kia, một đứa trẻ như cô mà đêm giao thừa dám một mình chạy lên núi, đến người lớn còn chẳng dám làm.
“Anh hai, sau này em sẽ ngoan, không chạy lung tung nữa ạ.” Nam Bắc lấy một cái bánh màn thầu nóng hổi đưa cho anh hai.
Chương Vọng Triều cười lên trông héo hắt như bẹ cải trắng đã hỏng. Nam Bắc nhìn anh, thầm nghĩ giá mà có thể bóc bỏ hết những phần héo úa đi thì chỉ còn lại phần tươi tốt thôi.
Dù sao đi nữa, cả nhà vẫn có thể ngồi lại ăn bữa cơm tất niên. Nam Bắc nhanh ch.óng quên đi cái lạnh, quên đi Bát Phúc, cô bé ăn rất ngon lành, cái bụng tròn căng. Ăn no xong, cô bé hăng hái nhảy lên giường biểu diễn tuyệt chiêu cho anh hai và chị dâu xem, đó là bắt chước tiếng rao của những người bán hàng.
“Ai mài kéo mài d.a.o không…!”
“Gà con đây… vịt con bán đây…!”
“Chao đây, đậu phụ thối đây, dưa muối đây…!”
“Lấy lúa đổi táo, đổi dưa hấu, một cân đổi một cân đây…!”
Tiếng rao nghe rất có uy, bài bản, giọng ngân dài luyến láy. Nam Bắc học giống y như thật khiến Chương Vọng Triều cười đến mức ho sặc sụa, mặt đỏ gay. Anh càng cười, Nam Bắc càng diễn hăng, cô bé vừa nhảy vừa múa làm b.í.m tóc tuột cả ra.
Mãi đến khi Phượng Chi khuyên cô bé nghỉ ngơi, cô mới lăn vào lòng Chương Vọng Sinh mà thở hồng hộc cười. Chương Vọng Sinh sờ trán cô bé thấy lấm tấm mồ hôi, cậu vén lại tóc mái cho cô. Nam Bắc thì thầm: “Anh thấy anh hai có vui không?”
Chương Vọng Sinh gật đầu, bảo anh hai mệt rồi, em qua đây anh chơi với em.
Bên gian phòng phía đông, Chương Vọng Triều đang trò chuyện với Phượng Chi. Hai người này không giống những cặp vợ chồng khác, họ lúc nào cũng thích ở bên nhau trò chuyện, rất hòa nhã. Chương Vọng Triều không phải kiểu người lầm lì cậy miệng không ra nửa lời, cũng không phải hạng người đ.á.n.h c.h.ử.i vợ con. Anh rất nhã nhặn, dường như chưa bao giờ nổi giận. Phượng Chi lại càng tuyệt hơn, cô đảm đang, hiểu chuyện, chưa bao giờ nói xấu ai hay ngồi lê đôi mách.
Chương Vọng Triều biết rõ tình trạng cơ thể mình. Đối với cái c.h.ế.t, anh đã từng sợ hãi, từng mất ngủ hằng đêm. Anh tự nghĩ, không cầu trường thọ, chỉ cầu sống được đến tuổi như cha cũng tốt rồi. Nhưng ông trời vốn vô tình, không tốt cũng chẳng xấu, không giúp đỡ ai mà cũng chẳng trừng phạt ai. Vạn vật trên đời, lẽ ra thế nào thì sẽ phải thế ấy.
“Em theo anh mấy năm nay, chẳng được hưởng mấy ngày tốt đẹp, độc chỉ có chuyện buồn. Chăm sóc cha xong lại đến chăm sóc anh, thật khổ cho em quá.” Chương Vọng Triều nhìn Phượng Chi dưới ánh đèn dầu. Cô mới ngoài hai mươi, trẻ trung, khỏe mạnh, cô tốt đẹp như thế, anh cảm thấy mình không xứng đáng với lòng tốt ấy.
Phượng Chi nghe mà người tê tái. Cô quá mệt mỏi rồi, việc đồng áng mệt, việc chăm lo cả gia đình cũng mệt. Đó là số phận của phụ nữ, gả cho ai thì cũng vất vả như vậy thôi, nhưng cô thấy mãn nguyện. Cô được lấy người đàn ông mình yêu, nên làm gì cũng thấy cam tâm tình nguyện. Giờ đây, ông trời định thu hồi cả sự cam tâm tình nguyện ấy sao? Cô mệt mỏi gục đầu bên gối anh, nước mắt rơi mặn chát: “Em không khổ. Chỉ cần anh bình an, em không thấy khổ chút nào.”
Chương Vọng Triều v**t v* mái tóc đen mượt của cô, hồi lâu không nói gì.
“Đời người dường như càng cầu xin cái gì thì lại càng không có được cái đó. Em cũng chẳng cầu xin gì cao sang, không tham lam, vất vả khổ cực mấy em cũng không sợ. Vậy mà chút tâm nguyện nhỏ nhoi ấy ông trời cũng không màng tới…” Giọng Phượng Chi nghe chơi vơi: “Mấy năm trước cực khổ là thế, người đói đến mức phù thũng, ấn vào da là lõm xuống một hố mãi không đàn hồi lại nổi. Bây giờ dù sao cũng khá hơn lúc đó một chút. Em cứ nghĩ mình sẽ cố gắng làm việc cho đội, chăm lo vườn tược nhà mình thật tốt, anh đi dạy học, Vọng Sinh đi học, chúng mình sinh thêm một đứa con nữa…”
Cô không nói tiếp được nữa. Cô và Chương Vọng Triều chưa có con. Cô vẫn luôn mơ ước về một đứa trẻ, đứa trẻ chính là hy vọng. Nhưng từ đầu đến cuối chẳng ai cho cô cái hy vọng ấy cả. Cô không hiểu nổi, có quá nhiều chuyện cô không thể hiểu nổi, mà cũng chẳng biết than ai.
Chương Vọng Triều nói tiếp: “Phượng Chi, suy cho cùng là anh nợ em. Đời em còn dài, nếu gặp được gia đình nào tốt…”
Phượng Chi đưa tay bịt miệng anh lại, nước mắt lã chã: “Anh nói gì thế, đừng nói nữa, anh đừng nói nữa.”
Chương Vọng Triều không thể không nói, anh hạ thấp giọng nói thêm điều gì đó. Phượng Chi khóc rất dữ dội, tiếng khóc nghẹn ngào như bị kìm nén trong hũ ấy lọt vào tai Chương Vọng Sinh ở gian phòng phía tây, nghe thật não nề.
“Có phải chị dâu đang khóc không anh?” Nam Bắc đang ngồi bóc hạt hướng dương với cậu. Cô bé đã bóc được rất nhiều, để dành trong bát chờ khi nào đủ sẽ mang cho anh hai ăn.
Chương Vọng Sinh nhìn cô bé một cái, ra hiệu im lặng. Quả nhiên, Phượng Chi từ gian phòng phía đông đi ra, mắt đỏ hoe: “Vọng Sinh, anh hai có chuyện muốn nói với em, em qua đó đi.” Cô đi tới xoa đầu Nam Bắc: “Em ăn kẹo lạc chưa?”
Chương Vọng Sinh phủi tay rồi đi sang gian phòng phía đông.
“Vọng Sinh, qua chỗ này, ngồi xuống đây.” Chương Vọng Triều vẫy vẫy tay. Cánh tay anh gầy guộc quá, trông như một cành cỏ lau khô xác mùa thu. Khi anh vẫy tay, Chương Vọng Sinh cảm thấy như có một cơn gió mùa thu lướt qua mặt.
“Anh hai.” Cậu chẳng biết phải nói gì, chỉ khẽ gọi anh một tiếng.
Chương Vọng Triều thấy em trai mình cao lớn hơn hẳn. Cậu cao lên từ khi nào thế nhỉ? Anh hơi thẫn thờ, nhìn kỹ lại, trên ch.óp mũi Vọng Sinh không biết từ lúc nào đã mọc lên một nốt ruồi nhạt. Anh nhớ hồi nhỏ Vọng Sinh không có nốt ruồi này.
Nhìn gương mặt em trai, trong lòng anh lại trào lên một nỗi đau khác. Anh thấy Vọng Sinh thật đáng thương. Anh mà đi rồi, Vọng Sinh sẽ cô độc lắm, chẳng còn một người thân thích ruột thịt nào bên cạnh, mà Vọng Sinh thì vẫn chưa trưởng thành… Nghĩ đến đây, nước mắt anh tuôn rơi.
Anh thực sự muốn được nhìn em lớn thêm chút nữa, Vọng Sinh ạ. Anh mà gặp cha mẹ thì biết nói sao đây?
Những lời ấy cứ xoay vần trong đầu Chương Vọng Triều. Anh thấy mình chẳng còn mặt mũi nào mà nhìn mặt cha mẹ, cũng cảm thấy cái cơ thể này đang rời bỏ mình. Chẳng có ai giống anh cả, Phượng Chi không, Vọng Sinh không, mà Nam Bắc cũng không. Anh đơn độc trên bờ vực chờ đợi cái c.h.ế.t.
Nhưng còn chút hơi tàn này, còn hơi thở thì phải dùng cho hết.
“Vọng Sinh, qua sang xuân năm mới là em tròn mười lăm rồi. Chuyện học hành có tiếp tục được không thì chưa biết chắc, chuyện ở trường các thầy cô cũng không tự quyết định được. Mọi chuyện đừng quá cưỡng cầu, chuyện gì đến sẽ đến. Con đường này không đi được thì mình đổi con đường khác, hiểu không?”
Chương Vọng Sinh đáp: “Em biết rồi ạ.”
Chương Vọng Triều nắm lấy tay cậu: “Nếu có một ngày, chị dâu em rời khỏi căn nhà này, em đừng trách chị ấy. Em phải tự tìm cách mà sống tiếp, mang theo cả Nam Bắc nữa, hai đứa nương tựa vào nhau mà sống. Con người ta sống trên đời có người bầu bạn vẫn tốt hơn. Nếu chưa đến mức không thể sống nổi thì đừng bỏ rơi con bé.”
Anh đang lo lắng sâu xa cho tương lai của Vọng Sinh. Ngay cả một con mèo hay con ch.ó nằm bên chân cũng là một niềm an ủi, huống chi là một con người bằng xương bằng thịt?
Chương Vọng Sinh cúi đầu khóc, cậu biết cái ngày ấy lại sắp đến rồi. Đã là con người thì ai cũng phải trải qua giây phút đó, nhưng giây phút của anh hai đến sớm quá, sớm đến mức cậu không thể hiểu nổi, cũng chẳng biết phải hỏi ai.
Anh hai nói rất nhiều chuyện. Có một khoảnh khắc cậu chợt nghĩ, biết đâu ngày mai anh sẽ khỏe lại, vì đã lâu lắm rồi anh không nói nhiều như thế. Anh nói gì cậu cũng vâng dạ. Cuối cùng anh bảo đói, Chương Vọng Sinh bưng bát sủi cảo còn sót lại cho anh ăn được hai cái.
Ăn xong sủi cảo, dưới sự dìu dắt của Phượng Chi, Chương Vọng Triều đi vệ sinh xong xuôi rồi nằm xuống ngủ thiếp đi.
Người già thường bảo, còn ăn được một miếng cơm là còn đường sống. Trong lòng Chương Vọng Sinh nhen nhóm một chút hy vọng, gió xuân ơi hãy thổi nhanh lên, hãy mau ấm áp trở lại để căn bệnh của anh hai cũng tan biến đi cùng với màn tuyết này.
Sáng sớm mùng Một, Phượng Chi thức dậy thì Chương Vọng Triều nằm bên cạnh đã tắt thở từ bao giờ. Anh ra đi lúc nào, không ai hay biết.
Chương Vọng Triều vừa mất, Phượng Chi liền trở thành góa phụ. Một góa phụ trẻ tuổi, lại xinh đẹp như thế, chắc chắn không thể làm góa phụ mãi được, xã viên trong đội đều kháo nhau như vậy. Họ lại còn bảo, phong thủy mộ tổ nhà họ Chương vốn dĩ tốt lắm, nhưng sau này vì chỗ nọ chỗ kia bị động chạm nên mới hỏng bét, mang họa vào thân.
Nhưng cũng có kẻ nói, Phượng Chi không biết đẻ, khó mà tìm được nhà t.ử tế. Lời này chẳng biết xuất phát từ ai nhưng lan đi nhanh vô cùng. Ở cái vùng này, một người phụ nữ không sinh nở được thì coi như đồ bỏ đi.
Tang lễ trôi qua, lần này chú sáu Mã không đứng ra lo liệu, mọi việc đều do kế toán đội sản xuất hỗ trợ ứng phó. Phượng Chi bắt đầu cùng hai đứa em chèo lái gia đình, đứa nào đi học vẫn đi học, việc nào cần làm vẫn phải làm. Có lần Chương Vọng Sinh hỏi chị dâu lấy tiền ở đâu ra, chị cũng không nói.
Trải qua một trận tang thương, mấy anh chị em đều khóc đến kiệt sức, người cứ đờ đẫn, chẳng chút tinh thần. Nhưng mùa xuân đã đến, cỏ đ.â.m chồi, cây nở hoa, ruộng đồng phải cày cấy, rau cỏ phải trồng. Nguyệt Hòe Thụ lại xanh mướt một màu như những đám mây xanh thanh khiết. Ong thức giấc, bướm cũng bừng tỉnh, nhân gian vẫn cứ xoay vần như thế, người già, kẻ bệnh ra đi, những mầm non mới lại đến. Công xã Nguyệt Hòe Thụ cũng chẳng khác gì những nơi khác trên đời này.
Chó có ổ, heo có chuồng, con người cũng cứ thế đóng cửa sống tiếp ngày tháng của mình. Nhà ai mà chẳng có người c.h.ế.t? Nhà họ Chương cũng chẳng có gì đặc biệt, ngoại trừ những tiếng khóc u uất trong đêm thanh vắng thì chẳng còn gì khác.
Chương Vọng Sinh và Nam Bắc tiếp tục đi học. Thi thoảng, chị Tuyết Liên lại dắt đứa con nhỏ đã bắt đầu biết đi chập chững sang chơi. Đứa bé vẫn còn b.ú mẹ, có những đứa trẻ ở đây đến sáu bảy tuổi vẫn chưa cai sữa. Khi Tuyết Liên nói chuyện với Phượng Chi, đứa bé bất chợt nhào vào lòng mẹ, cô thản nhiên vạch chéo áo, để lộ bầu n.g.ự.c căng tròn cho con b.ú ngay trước mặt mọi người. Sữa cô nhiều quá, cô còn khoe với Phượng Chi rằng cả nhà cô đều đang uống sữa thừa của mình.
Phượng Chi chưa từng sinh nở, cô thấy xấu hổ, lại thấy đau lòng. Cô bắt đầu không thích qua lại với Tuyết Liên nữa, dù đó chẳng phải lỗi của Tuyết Liên. Cô không biết phải bàn luận thế nào về đàn ông, con cái hay chuyện sữa mẹ.
Nhưng Tuyết Liên lại nghĩ Phượng Chi chắc chắn rất cô độc. Lang Hài thì suốt ngày chạy rông bên ngoài, cô chẳng có chuyện gì để nói với cha mẹ chồng, nên cô thực lòng thương cảm cho vợ chồng Chương Vọng Triều mà dắt con sang chơi cho khuây khỏa.
Cũng giống như bao người phụ nữ khác, Tuyết Liên nuôi con bằng sữa mẹ nên có thể vạch áo cho con b.ú bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu. Có một lần Chương Vọng Sinh vô tình nhìn thấy, đúng lúc đứa bé vừa rời miệng, đầu ti đỏ hồng như một đóa hoa nhỏ hiện ra, cậu lập tức đỏ mặt tía tai, vội vàng đi vòng qua hướng khác, giả vờ như không thấy gì. Cậu chợt nhớ về chị Tuyết Liên dưới ánh trăng năm nào, cùng cái lần cô mượn sách cậu, chuyện đó dường như vừa mới xảy ra ngày hôm qua mà cũng đã xa xôi lắm rồi.
Thế nhưng Nam Bắc lại hồn nhiên hỏi: “Anh có thấy chị Tuyết Liên cho con b.ú không? Ngày nào vạt áo chị ấy cũng ướt một mảng lớn. Phụ nữ đẻ xong ai cũng thế à? Sữa chị ấy còn phun được ra ngoài cơ! Phun xa cỡ này này!” Nam Bắc vừa nói vừa lấy tay bóp bóp lấy n.g.ự.c còn chưa phát triển của mình qua lớp áo, làm điệu bộ minh họa.
Cô bé đã tám tuổi, nhưng vẫn chỉ là một đứa trẻ, nỗi buồn đến nhanh mà đi cũng nhanh như trận mưa rào mùa hạ, tạnh là thấy mặt trời. Cô bé không giống như chị dâu, cái lạnh đêm đông đã đóng băng cả mùa xuân trong lòng chị. Nam Bắc tò mò về chuyện Tuyết Liên cho con b.ú nên cứ muốn hỏi cho bằng được, Chương Vọng Sinh gắt lên: “Em viết xong bài tập chưa?”
Nam Bắc đáp: “Xong từ đời nào rồi.”
“Thế thì đi chơi đi.”
“Anh vẫn chưa trả lời em rằng có đúng thế không mà.”
Chương Vọng Sinh bị hỏi đến phát cáu. Cậu đã nhìn thấy bầu n.g.ự.c của phụ nữ, cậu thấy thẹn thùng, thậm chí cậu còn nghĩ nếu chị dâu có con thì cũng sẽ như thế… Nhưng anh hai không còn nữa, chị dâu sau này liệu có vì một người đàn ông khác mà trở nên như vậy không?
“Không biết xấu hổ hả, em là con gái, đừng hỏi chuyện này, lớn lên em sẽ tự hiểu.”
Thế là Nam Bắc chạy đi tìm đám trẻ con chơi. Cô bé cá cược với mấy đứa con gái xem ai tiểu xa hơn. Cô bé nhịn một bãi thật đầy, lấy hết sức bình sinh, có thể b.ắ.n vọt lên tận tường. Nhờ tài tiểu xa, cô bé bỗng trở thành đối tượng được đám bạn ngưỡng mộ, thậm chí có thể quyết chiến được cả với lũ con trai.
“Thế sao của em lại phẳng lì, chẳng có tí sữa nào cả?” Nam Bắc vẫn chưa chịu thôi thắc mắc. Chương Vọng Sinh thấy con nhóc này thật sự chẳng biết thẹn thùng gì cả, bèn bảo: “Em chưa lớn, mấy lời này ra ngoài đừng có nói bậy.”
Cậu cũng đang dần lớn lên, gương mặt ngày càng thanh tú. Các nữ sinh ở trường rất thích bắt chuyện với cậu bằng đủ mọi lý do: mượn cuốn sách, hỏi bài tập… nghe đều rất chính đáng. Sang xuân, trường học bắt đầu hoạt động bình thường trở lại, nhưng thời gian lao động nhiều hơn trước. Tin tức về kỳ thi vào cấp ba vẫn mù mờ không xác định, lòng người rệu rã. Các nam sinh bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến vóc dáng của các bạn nữ.
Ban ngày Chương Vọng Sinh vừa dạy bảo Nam Bắc một trận thì đêm đến, nghe tiếng chim đỗ quyên kêu, cậu lại nằm mơ một giấc mộng xuân. Cậu mơ thấy đóa hoa nhỏ đỏ hồng ấy tiến lại gần, hóa ra là chị Tuyết Liên. Cậu giật mình tỉnh giấc vì sợ hãi, phía dưới là một mảng ướt át, nhầy nhụa như sâu nhớt khiến cậu thấy ghê tởm chính mình.
Sao con người lại có thể như thế? Cha mất rồi, anh hai cũng mất rồi, vậy mà cậu còn mơ thấy những thứ dơ bẩn này. Trong mùa xuân, cơ thể cậu cứ bồn chồn, rạo rực không yên. Cậu cảm thấy sợ hãi, tại sao người trong mộng lại là chị Tuyết Liên? Cậu thấy mình thật đồi bại, không dám cho bất kỳ ai biết chuyện này.
Giấc mơ ấy khiến cậu mặc cảm suốt một thời gian dài. Cho đến tháng sáu, thầy giáo ở trường thông báo kỳ thi đại học năm nay bị hoãn lại. Chỉ vài ngày sau, lại có tin mới rằng bãi bỏ quy chế thi tuyển sinh đại học hiện hành.
Đến đại học còn không được thi thì thi vào cấp ba để làm gì nữa? Trường học lập tức loạn cào cào. Tổ công tác từ huyện xuống thông báo tạm dừng việc học. Ai nấy đều phấn khích, kích động, trường học nhanh ch.óng thành lập Tổng bộ Hồng vệ binh, sẵn sàng làm một trận lớn. Chương Vọng Sinh thất vọng tràn trề, cậu bỗng chốc mất đi mục tiêu, giống như một con kiến bị ném xuống dòng sông, đừng nói là xuôi theo dòng, cậu cảm thấy mình đang chìm nghỉm.
Cậu không muốn khoác túi sách đi về nữa. Con đường này cậu đã đi quá nhiều lần. Anh hai lúc còn sống từng bảo, con đường này đi đến tận cùng sẽ là một con đường rộng mở hơn. Vậy mà mọi thứ bỗng chốc thay đổi, tận cùng của con đường này giờ chỉ dẫn về nhà.
Chị dâu đi làm ở đội sản xuất chưa về, Chương Vọng Sinh tìm một chiếc liềm, đội chiếc mũ nan của anh hai, cài then cửa cẩn thận rồi một mình lên sườn núi cắt cỏ. Những bông cỏ* đã chín rộ, gió thổi bay rụng xuống những hố trũng. Ở đó còn đọng lại ít nước mưa bị nắng nung thành bùn nhão. Chương Vọng Sinh cởi giày, lội xuống bắt được mấy con lươn, chạch trơn tuột. Có lẽ nhờ ăn hạt cỏ mà chúng con nào con nấy to mập.
*Chỉ hạt giống của các loài cỏ, chủ yếu được ứng dụng trong trồng cỏ chăn nuôi, phục hồi sinh thái và phủ xanh cảnh quan. Theo mục đích sử dụng, có thể chia thành: hạt cỏ chăn nuôi (như linh lăng tím, esparcet/đậu cỏ đỏ), hạt cỏ bảo vệ mái dốc (như sa đả vượng, tiểu quan hoa), và hạt cỏ cảnh quan (như thục quỳ) v.v.
Trong công xã, đám thiếu niên bỏ học chiếm đa số. Không đi học mà cũng chưa đến tuổi được tính công điểm chính thức nên chúng chỉ biết chạy rông, xuống sông bắt rùa, lên núi b.ắ.n chim, hoặc giúp đội sản xuất chăn cừu, chăn bò, chạy nhảy khắp nơi. Chương Vọng Sinh bắt gặp vài cậu thiếu niên trạc tuổi mình, cậu cũng chào hỏi nhưng chẳng có chuyện gì để nói, mà họ cũng vậy.
Cắt cỏ mệt rồi, cậu nằm xuống nhìn mây trắng trên trời chậm rãi thay hình đổi dạng. Nhìn gió lùa những đám mây chạy trốn, lúc tụ lại, lúc tan ra. Những bông hoa bìm bìm nở ngay cạnh mặt cậu hiện lên màu tím đỏ rực rỡ. Cậu vốn thích những màu sắc diễm lệ nên đưa tay v**t v* cánh hoa. Lúc đầu cậu còn nghĩ về vài người, vài chuyện, nhưng về sau chẳng nghĩ gì nữa, chỉ trân trân nhìn bầu trời, nhìn một con chuồn chuồn vụt bay qua, vỗ cánh trước mắt.
Nếu không thể bước tới con đường rộng mở hơn kia, thì hãy đi thật tốt con đường trước mắt này. Chuyện gì đến thì hãy đón nhận nó, đó chính là cách sinh tồn của người nhà họ Chương.
Trường học loạn hết cả lên, Phượng Chi còn lo lắng hơn cả Chương Vọng Sinh. Cô coi cậu như em trai ruột, cô vô cùng để tâm đến tiền đồ của cậu.
“Ở nhà mãi thế này sao được, em phải đến trường chứ.” Phượng Chi đỡ cái giỏ phân trên lưng cậu xuống: “Chị không tin các thầy giáo lại không dạy học nữa!”
Đúng vào vụ thu hoạch mùa thu, Phượng Chi làm lụng đến mức đen sạm và gầy rộc cả đi. Khi Chương Vọng Triều còn sống, ngày nào cô cũng chỉn chu, sạch sẽ, dùng xà phòng, dùng kem dưỡng da. Giờ đây trông cô xuề xòa hẳn đi, trông chẳng khác gì một người phụ nữ nông thôn lam lũ. Sức lực của cô trở nên lớn hơn, giọng nói cũng thô ráp hơn, dường như nếu không làm thế thì cô không thể yên tâm làm một góa phụ. Cô phải trở nên thô kệch, ra dáng một mụ đàn bà nhà quê.
Chương Vọng Sinh cúi đầu: “Em không muốn đến trường. Trường học loạn lắm, chẳng ai học hành gì cả. Em cũng không muốn giống họ, họ hò hét đòi đeo biển vào cổ thầy giáo, đòi quét sạch Tứ cựu.”*
*Tứ cựu: chỉ bốn cái cũ bao gồm tư tưởng cũ, văn hóa cũ, phong tục cũ, tập quán cũ. Đây là khẩu hiệu nổi tiếng trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa do Mao Trạch Đông phát động.
Phượng Chi nửa tin nửa ngờ, cô cứ ngỡ những chuyện như thế đã qua rồi, không còn nữa. Cô lại hỏi: “Thế các thầy giáo không giảng bài nữa à?”
Chương Vọng Sinh lắc đầu. Cậu không biết phải giải thích với chị dâu thế nào, nhưng cuối cùng dưới sự thúc giục của Phượng Chi, cậu cũng quay lại trường một chuyến.
Thư viện trường bị đập phá, sách vở bị quăng ra ngoài đốt sạch. Lửa cháy đỏ rực cả một góc trời, những tàn tro xám xịt bay lơ lửng trong không trung. Trong mắt Chương Vọng Sinh phản chiếu ánh lửa bập bùng, những lưỡi lửa hung hãn nuốt chửng mọi thứ.
Trên tường dán đầy báo chữ to*, hầu như thầy giáo nào cũng bị bêu tên. Chữ viết rất to, lời lẽ cực kỳ gay gắt. Học sinh thì phẫn nộ cùng cực, dường như chỉ sau một đêm mà họ đã có thâm thù đại hận với thầy giáo mình. Chương Vọng Sinh thấy một nam sinh cầm loa, đứng trước bảng báo khổ lớn diễn thuyết đầy hùng hổ. Cậu chẳng hứng thú gì, chỉ thấy xót xa cho đống sách bị đốt cháy kia.
*Báo chữ to hay Đại tự báo trong thời kỳ Đại Cách mạng Văn hóa vô sản dùng để tố cáo, phê bình, tuyên truyền chính trị, hoặc công khai quan điểm. Tuy nhiên theo nghĩa rộng, tất cả những thứ ngày nay được dán nơi công cộng như áp-phích chữ lớn, cáo thị, thông tri, truyền đơn, khẩu hiệu, bài biểu dương (hoặc phê bình, kiểm điểm), quảng cáo hàng hóa… đều có thể gọi là đại tự báo.
“Chương Vọng Sinh, sao dạo này không thấy cậu?” Một người bạn chen lấn chạy lại hỏi han nhiệt tình: “Tháng mười bọn mình đi Bắc Kinh đấy, cậu có đi không?”
Chương Vọng Sinh hỏi: “Các cậu đi Bắc Kinh làm gì?”
“Đi giao lưu kết nối!”*
*Trong bối cảnh Cách mạng Văn hóa, nó thường chỉ việc học sinh, Hồng vệ binh hoặc các tổ chức cách mạng đi khắp nơi để giao lưu, kết nối, lập quan hệ với các nhóm khác, trao đổi khẩu hiệu, tư tưởng, phối hợp hoạt động cách mạng.
Trong đám đông bỗng vang lên những tiếng hò reo, ồn ào quá đỗi.
Giữa âm thanh hỗn tạp ấy, Chương Vọng Sinh nhìn thấy thầy giáo dạy tiếng Anh bị áp giải ra ngoài. Thầy gục đầu, không nhìn rõ mắt. Cậu im lặng quan sát giữa những gương mặt đang hừng hực kích động. Nhưng rồi, cậu không chịu nổi nữa, quay đầu chạy biến khỏi trường.
Phía sau vẫn còn tiếng nữ sinh gọi với theo: “Chương Vọng Sinh! Chương Vọng Sinh!”
Cậu coi như không nghe thấy, chạy một mạch thật xa. Chẳng biết chạy đến đoạn đường nào, cậu bất ngờ vấp ngã, đầu gối bị trầy xước một mảng lớn, quần rách toang, m.á.u tươi chảy ra.
Ở nhà, Nam Bắc đã đi học về, cô bé đang chơi nhảy ô trước cửa. Cô cứ nhảy tung tăng, sợi dây buộc tóc màu đỏ trên đầu cũng lắc lư theo. Thấy anh ba về, Nam Bắc lập tức bảo đám bạn không chơi nữa, chạy lại bên cậu gọi: “Anh ba!”
Chương Vọng Sinh chạy đến đau cả họng, cậu vô cùng mệt mỏi. Nhìn chằm chằm vào sợi dây buộc tóc đỏ của Nam Bắc, cậu cảm thấy như giây phút tiếp theo nó sẽ bùng cháy lên vậy, điều đó khiến mắt cậu rất khó chịu. Cậu vào bếp múc nửa gáo nước lạnh uống ực một hơi. Nam Bắc nhìn thấy thế liền kêu toáng lên: “Anh ba, đầu gối anh chảy m.á.u kìa!”
Chương Vọng Sinh ngồi xuống bệ đá, bảo: “Em lấy cho anh ít tro bếp.”
Nam Bắc chạy vào bếp, cẩn thận bốc một nắm tro, quỳ xuống đắp vào vết thương cho cậu.
“Anh ba, anh bị ch.ó rượt à?” Cô bé hỏi rất nghiêm túc, lại nghĩ đến Bát Phúc.
Chương Vọng Sinh lắc đầu: “Không phải, anh bị ngã.”
Nam Bắc nghe không phải ch.ó đuổi thì cười hì hì: “Lớn ngần này rồi mà còn ngã, xấu hổ chưa kìa!”
Chương Vọng Sinh đang phiền lòng, Nam Bắc lại vụng về ấn mạnh làm cậu đau điếng, cậu kéo cô bé dậy: “Để anh tự làm.”
“Thế em thổi cho anh nhé.” Nam Bắc há miệng, ra sức thổi vào đầu gối của cậu. Chương Vọng Sinh nhìn cô bé, cảm thấy Nam Bắc thật giống một chú ch.ó nhỏ. Cậu đưa tay xoa đầu cô bé, tóc Nam Bắc mượt và đen lắm. Trong lòng cậu bỗng dâng lên một cảm giác muốn khóc, dường như trên đời này cậu chỉ có thể nắm giữ được những sợi tóc này mà thôi.
Nam Bắc hỏi: “Anh ba, anh sao thế?”
Chương Vọng Sinh buông tay: “Không sao. Ở trường tiểu học vẫn dạy học bình thường chứ?”
Nam Bắc ngẫm nghĩ: “Mấy anh chị lớp lớn bảo không phải đi học nữa, nhưng thầy của em vẫn dạy.”
Chương Vọng Sinh không nói gì thêm. Nam Bắc ngồi bên cạnh cậu trên bệ đá dài trước cửa. Cạnh hàng rào có mấy cây cỏ đuôi ch.ó, Nam Bắc hái vài bông bảo Chương Vọng Sinh tết cho cô bé con thỏ.
“Em thích thỏ con nhất!” Nam Bắc thơm chùn chụt vào con thỏ bằng cỏ, rồi lại chạy đến ôm đầu Vọng Sinh, thơm lấy thơm để lên trán cậu. Cái thói của cô bé là thế, hễ thích cái gì là lại thơm hôn điên cuồng.
Chương Vọng Sinh thực sự cảm thấy như bị một con ch.ó con l**m láp khắp mặt. Cậu bật cười, tâm trạng khá lên đôi chút: “Em bẩn c.h.ế.t đi được, toàn nước miếng thôi.” Nam Bắc lấy con thỏ cỏ cọ cọ vào mặt cậu làm cậu ngứa ngáy. Chương Vọng Sinh vỗ vào m.ô.n.g cô bé hai cái. Bóng chiều dần đậm, cậu biết chị dâu sắp đi làm về, bèn bảo Nam Bắc: “Em nhóm lửa đi để anh nấu cơm.”
Hoàng hôn đầu thu man mát, chim ch.óc bắt đầu về tổ. Đầu óc cậu lúc này không còn muốn nghĩ ngợi gì thêm nữa. Cứ thế này chăm sóc Nam Bắc, đợi chị dâu về, cả nhà cùng quây quần ăn cơm. Nếu có thể cứ mãi sống như thế này thì thật tốt biết mấy.