Cha ta đột nhiên túm lấy song gỗ.
“Sổ sách không đúng!”
Ta dừng bước.
“Sao cơ?”
“Trên sổ ghi chuyển ra tám nghìn bốn trăm thạch.”
“Nhưng nhà họ La thật sự lấy đi không phải tám nghìn bốn trăm thạch.”
“Vậy là bao nhiêu?”
“Sáu nghìn một trăm hai mươi thạch.”
Ta quay đầu.
Ông nhìn ta không chớp mắt.
“Hai nghìn hai trăm tám mươi thạch còn lại chưa từng được đưa vào kho.”
Về nhà, ta lôi hết những quyển sổ cũ nát cha để lại suốt bao năm ra xem.
Cha ta có một tật, chuyện gì cũng ghi chép.
Mua muối ba tiền, vá giày mười văn.
Năm ta tám tuổi ăn vụng một con gà quay, ông còn ghi: “Một con gà, nghi là A Mãn.”
Mười chín năm như một, đúng là ngự sử giám sát ngay trong nhà.
Ta vốn luôn chê ông phiền phức.
Cho đến đêm ấy, ta phát hiện một vấn đề.
Từ năm kia trở đi, cứ cách mười trang, ông lại cố tình ghi sai một con số.
Chẳng hạn thực tế là bảy trăm tám mươi sáu cân, ông ghi bảy trăm tám mươi lăm.
Thực tế là bốn mươi bảy bao, ông ghi bốn mươi tám.
Sai lệch rất nhỏ, nhỏ đến mức người kiểm sổ chỉ nghĩ ông có tuổi, mắt đã kém.
Nhưng ta chép riêng những con số sai ấy ra.
Một, ba, bảy, hai, sáu…
Ta nhìn suốt một đêm.
Trời sắp sáng, ta chợt hiểu ra: đó là số hộ tịch.
Cha ta không ghi chép về lương thực, mà đang ghi chép về người.
Ta lần theo sổ hộ tịch, tìm đến từng nhà.
Nhà thứ nhất, Lưu Nhị Cẩu ở Nam Hương.
Hàng xóm bảo ta, Lưu Nhị Cẩu đã c/h/ế/t đuối từ năm năm trước.
Nhà thứ hai, góa phụ họ Tiền ở thôn Thạch Kiều, đã c/h/ế/t ba năm.
Nhà thứ ba, Chu Lão Lục ở Bắc Pha.
Cả nhà họ đã chạy nạn, từ lâu chẳng còn tung tích.
Mười bảy số hộ tịch, mười lăm người đã c/h/ế/t, hai hộ tuyệt tự.
Thế mà trong sổ phát lương cứu tế của huyện, năm nay cả mười bảy hộ đều đã nhận lương.
Chẳng những nhận được lương, họ còn điểm chỉ.
Người c/h/ế/t sống lại, hộ tuyệt tự cũng tái sinh.
Hay thật, đến Diêm Vương trông thấy cũng phải tới huyện Thanh Hà học hỏi cách quản lý hộ tịch.
Ta đến thẳng cửa hàng lương thực nhà họ La.
Tên tiểu nhị nhìn thấy ta thì sững người, sau đó cười.
“Đây chẳng phải Khương cô nương sao?”
“Nghe nói cha cô sắp bị c/h/é/m rồi?”
Ta cũng cười.
“Nghe nói chưởng quầy nhà ngươi sắp phát tài rồi?”
Mặt hắn cứng đờ.
“Ý cô là gì?”
“Chẳng có ý gì cả.”
Ta đặt một mẩu bạc vụn lên quầy.
“Mua hai đấu gạo.”
Tiểu nhị đong gạo cho ta.
Ta xách gạo ra khỏi cửa, rẽ vào ngõ rồi mở bao ra.
Ở góc bao có một dấu đóng nóng rất mờ, mang chữ “Chẩn”, tức lương cứu tế.
Nhà họ La không chỉ đem lương quan cho vay lấy lãi, họ còn khai khống số người nhận lương.
Lương triều đình cấp cho nạn dân vừa về huyện đã bị những “hộ người c/h/ế/t” bịa ra lĩnh mất một phần, rồi được đưa thẳng vào cửa hàng nhà họ La.
Cùng một phần lương, triều đình bỏ tiền, nạn dân gánh nợ, thương nhân kiếm lời, quan phủ lĩnh công.
Kiểu làm ăn này, ta chỉ có thể nói một câu:
Đến gian thương nghe xong cũng phải bái họ làm tổ sư.
Nhưng ta vẫn thiếu chứng cứ, bởi bao lương có thể đổi, sổ sách có thể sửa, chuyện mượn tên người c/h/ế/t nhận lương cũng có thể đẩy xuống đám thuộc hạ làm việc bên dưới.
Muốn lôi hết đám châu chấu cùng buộc trên một sợi dây ra ánh sáng, ta phải tìm được thứ bọn chúng sợ nhất.
Chia chác không đều.
Tối hôm đó, ta đi tìm một người.
La Ngọc Châu, vị La tiểu thư mà Triệu Cảnh Hòa chuẩn bị nghênh cưới.
Vừa gặp ta, câu đầu tiên La Ngọc Châu hỏi là:
“Cô đến giành nam nhân à?”
Ta suýt nữa không nhịn nổi cười.
“La tiểu thư.”
“Cô nhìn xem, bộ dạng ta bây giờ giống người có thời gian rảnh làm chuyện ấy sao?”
Nàng đ/á/n/h giá ta từ trên xuống dưới.
“Vậy cô đến làm gì?”
“Tặng cô một phần của hồi môn.”
Ta đẩy một tờ giấy sang.
Trên đó là giá lương thực ở cửa hàng họ La từ năm ngoái đến năm nay.
Mùa xuân, nhà họ La cho nông hộ vay lương với giá chín mươi văn một đấu, đến mùa thu phải trả một đấu ba thăng.
Năm nay đại hạn, giá lương tăng lên một trăm bảy mươi văn một đấu.
Hiện giờ nhà họ La có lương trong tay, chỉ cần đợi thêm hai tháng, giá còn có thể tăng gấp đôi.
La Ngọc Châu xem xong, sắc mặt không đổi.
“Chuyện đó liên quan gì đến ta?”
“Tất nhiên là có.”
“Gần đây phụ thân cô có liên tục bảo cô ký giấy tờ không?”
Ngón tay nàng khựng lại.
Ta cười.
“Khế ước ruộng đất.”
“Khế ước cửa hàng.”
“Còn có một danh sách của hồi môn.”
Bấy giờ nàng mới nhìn thẳng vào ta.
“Sao cô biết?”
“Đoán thôi.”
Thật ra chẳng khó đoán.
Nhà họ La đã nuốt lương quan, sổ sách chắc chắn có lỗ hổng.
Giám sát sứ sắp tới, cách tốt nhất là chuyển trước một phần gia sản đi nơi khác.
Chuyển cho ai mới an toàn nhất?
Cho con gái sắp xuất giá.
Một khi chuyện vỡ lở, La Vạn Xuân có thể nói số ruộng đất, cửa hàng kia từ lâu đã là của hồi môn của con gái, không liên quan đến nhà họ La.
Khi kê biên cũng tự nhiên không động tới được.
Nếu tình hình tồi tệ hơn, vậy thì còn hay nữa.
Toàn bộ tài sản đáng ngờ đều đứng tên La Ngọc Châu.
Đến lúc ấy chỉ cần nói “nghịch nữ lén chiếm gia sản, giấu cha buôn bán”, thế là đã có người mới gánh tội.
Ta nhìn nàng.
“Cha cô không phải đang cho cô của hồi môn.”
“Ông ta đang tìm một Khương Thiệu thứ hai cho mình.”
La Ngọc Châu im lặng.
Ta biết những lời ấy đã đ/â/m trúng chỗ đau của nàng.
Lúc này không thể khuyên thêm, chỉ có thể đợi.
Quả nhiên, ngồi một lát, nàng đột nhiên hỏi:
“Cô muốn gì?”