Lý Trì Thư có một kiểu cố chấp gần như trẻ con với vài nghi thức nho nhỏ. Sự cố chấp ấy từng nâng đỡ thế giới nội tâm mong manh của cậu thuở thiếu thời, rồi theo cậu suốt cả cuộc đời.
Ví dụ như cuối tuần lĩnh tiền mỗi tháng, cậu nhất định phải về lớp, dọn sạch toàn bộ sách giáo khoa và bài thi trên bàn, rồi mới ngồi xuống, chậm rãi thưởng thức phần trái cây mình đã chọn dưới ánh hoàng hôn. Ví dụ như mùng một Tết mỗi năm, cậu sẽ ra chợ mua mười tệ thịt nạc về tự nấu cho mình một bát mì, ăn theo một thứ tự nhất định: trước tiên là mì, tiếp đến là rau, cuối cùng mới thong thả ăn hết từng miếng thịt trong bát. Ngay cả mười năm sau, khi tiền tiết kiệm đã đủ để cậu sống sung túc cả đời, cậu vẫn sẽ trịnh trọng đặt sẵn bộ quần áo mới mà tôi và cậu sẽ mặc ngày hôm sau ở đầu giường vào đêm trước mỗi năm mới – cậu ra trung tâm thương mại xem mẫu từ trước nửa tháng, chọn xong rồi thì suốt nửa tháng ấy, ánh mắt cậu luôn ánh lên niềm mong đợi.
Thật ra, bất kể giàu nghèo, ngày tháng thuận lợi hay khó khăn ra sao, Lý Trì Thư luôn biết tự tạo ra những nghi thức nhỏ bé, hoặc kiên trì gìn giữ chúng, để tìm thấy niềm vui cho riêng mình. Đó là chút dưỡng chất tinh thần cậu cố tìm kiếm giữa một thế giới chẳng mấy khi đối xử t/ử tế với mình.
Khó mà nói được sức sống ngoan cường như cỏ lau và ý chí kiên cường ấy, điều gì đã nuôi dưỡng điều gì. Nói chung cả hai đối với cậu đều không thể thiếu. Cho nên khi cuộc sống không còn đầy rẫy khổ nạn nữa, Lý Trì Thư cũng dần mất đi động lực để tiếp tục chống chọi với số phận – trái cây cũng được, quần áo mới cũng được, đều là những chiếc rễ nhỏ níu cậu lại với cuộc đời. Những chiếc rễ nhỏ ấy dần khô héo khi cuộc sống vật chất của Lý Trì Thư ngày một đủ đầy, chỉ còn lại một sợi dây mỏng manh, căng đến mức chỉ cần sơ sẩy một chút là có thể đứt phựt, kéo theo tất cả sụp đổ.
Cậu đã sống trên đời ba mươi năm một mình, cứ như thể sinh ra chỉ để chịu hết khổ đau này đến khổ đau khác. Nếu có ai đó xuất hiện sớm hơn và yêu thương cậu, có lẽ cậu đã dần học được cách thả lỏng bản thân. Mà Lý Trì Thư như ngọn cỏ dại ấy, vốn chỉ cần dựa vào chút lỏng lẻo đó và hấp thụ một phần yêu thương kiên định, là đã có thể kéo dài cả đời mình.
“Năm mới sẽ có quần áo mới khác để mặc, Lý Trì Thư.” Tôi nói với cậu, “Còn có rất nhiều thứ khác ngoài quần áo mới nữa.”
Lý Trì Thư thật thà đáp: “Không cần đâu… thật ra bộ đó đã tốt lắm rồi.”
Tôi cũng rất thành khẩn hỏi: “Vậy Thổ Đậu cũng ‘không cần’ à?”
“……”
Lý Trì Thư im lặng một giây: “Chiều nay tôi đi mặc áo len.”
Tôi cười tít mắt, vỗ vai cậu: “Ngoan lắm.”
Ngày nghỉ, thời tiết rất đẹp. Túi đồ Lý Trì Thư thu dọn mang về nhà thì xẹp lép, nhưng cặp sách lại đầy ắp. Tôi đưa cậu đến dưới lầu nhà cậu, còn chưa kịp lên ngồi một lát thì điện thoại reo, gọi tôi đến khách sạn ăn tiệc tất niên. Không ngoài dự đoán, kiểu tiệc tất niên này sẽ kéo dài đến tận đêm giao thừa.
Trong hai ngày tiếp theo, tôi quay cuồng giữa những bữa tiệc của các nhóm họ hàng trong thành phố. Trong lúc dự tiệc, tôi tranh thủ rời bàn, đến quầy gọi món cho Lý Trì Thư, còn trả thêm tiền nhờ nhân viên khách sạn giao cơm đến tận dưới lầu nhà cậu.
Lúc tin nhắn của Lý Trì Thư đến, tôi đang đứng tựa lan can bên ngoài nhà hàng, tranh thủ hít thở không khí. Mở ra, vẫn là câu hỏi ngắn gọn quen thuộc mang phong cách Lý Trì Thư: 【Cơm là cậu nhờ người mang đến à? Cảm ơn.】
Tôi thoát khỏi tin nhắn, bấm gọi cho cậu.
Điện thoại vừa đổ chuông được một giây, Lý Trì Thư đã bắt máy: “A lô?”
“Lý Trì Thư,” tôi lơ đãng nhìn đài phun nước giữa khu vườn bên dưới, “sao không gọi cho tôi?”
“Ừm……” Cậu luôn im lặng suy nghĩ vài giây trước khi trả lời, “Tôi sợ cậu có việc, không tiện nghe máy.”
“Vậy lúc gửi tin nhắn cho tôi, cậu nên hỏi ‘bây giờ cậu nghe máy được không’ chứ không phải ‘cơm là ai mang đến’.”
Lý Trì Thư hỏi: “Có khác nhau à?”
“Sao lại không khác?”
“Nhưng cậu đều sẽ gọi cho tôi mà.”
“……”
Đúng thật.
“Được rồi.” Lần này đến lượt tôi cứng họng.
“Cậu đang ăn à?” Tôi lại hỏi.
“Vừa mở hộp.” Giọng Lý Trì Thư trong điện thoại bỗng lớn hơn đôi chút. Tôi đoán cậu đang kẹp điện thoại bên tai, hai tay loay hoay mở hộp cơm, phát ra những tiếng sột soạt khe khẽ, “Đây là cơm nhà cậu à?”
“Của khách sạn.”
Tôi nghe cậu khẽ “ồ” lên một tiếng đầy ngạc nhiên.
“Thế nào?” Tôi đợi một lát mới hỏi, “Ngon không?”
Cậu khẽ “ừm” một tiếng, giọng nghe không rõ vì đang nhai. Ăn xong, cậu mới vội nói: “Mấy món này, họ làm đẹp thật.”
Tôi cười cười: “Khách sạn mà, chú trọng mấy thứ đó. Ngày mai giao thừa có dự định gì không?”
“Ngày mai……” Lý Trì Thư vừa ăn vừa chậm rãi tính toán, “Ban ngày làm bài tập, đi kiểm tra tiền điện, rồi nếu được thì tối xem tivi một lát.”
Tôi đột nhiên hỏi: “Cậu nhớ Thổ Đậu không?”
Thổ Đậu đã lớn đến mức không còn chui vừa quần áo của tôi nữa. Còn Lý Trì Thư thì gần một tháng rồi chưa được gặp nó.
Cậu nói: “Nhớ chứ. Không biết bao giờ mới gặp được nó.”
Đêm giao thừa, tôi bế Thổ Đậu đến gặp Lý Trì Thư.
Ngoài Thổ Đậu, tôi còn mang theo rất nhiều thứ: một bộ quần áo mới cho Lý Trì Thư mặc vào năm mới, một chiếc chăn lông cừu, một chiếc bánh kem, vài món đồ dùng vệ sinh lặt vặt, cùng nguyên liệu và sữa để nấu đồ ăn cho cậu vào ngày hôm sau.
Mười một giờ đêm, cơm tất niên trong nhà ăn xong, các bậc trưởng bối tự chia nhóm lên lầu đ/á/n/h cờ, đ/á/n/h mạt chược. Thừa lúc mọi người không để ý, tôi đeo chiếc ba lô đựng Thổ Đậu lên lưng, xách theo hai túi lớn căng phồng rồi lặng lẽ rời khỏi nhà. Trước khi đi còn tiện miệng chào hỏi đại một người: “Cháu đi tìm Tưởng Trì đây.”
Nhà Lý Trì Thư nằm ở phía đông thành phố, còn tôi ở tận phía tây. Nửa tiếng sau, tôi lấy chiếc bánh kem đã đặt trước ở tiệm bánh rồi băng qua một con ngõ hẹp, đến dưới khu nhà cũ. Tôi ngẩng đầu nhìn lên: căn phòng duy nhất trên tầng thượng vẫn tối om.
Phản ứng đầu tiên của tôi là móc điện thoại ra, mở danh bạ rồi nghĩ lại, dù sao người cũng đến đây rồi, có chuyện gì thì lên xem trực tiếp chẳng phải là được sao, đợi đến lúc thật sự không thấy Lý Trì Thư thì gọi cũng chưa muộn.
Trong tòa nhà chỉ còn tầng một và tầng hai có người ở, cửa nẻo đều đóng kín, chỉ có tiếng Xuân Vãn mơ hồ truyền vào cầu thang.
Lên đến tầng ba thì cả đèn cảm ứng cũng không sáng, chắc là hỏng quanh năm. Tôi đổi tay xách túi, tay kia mở đèn pin điện thoại soi đường lên lầu, Thổ Đậu trên lưng thỉnh thoảng kêu khe khẽ hai tiếng.
Trong bóng tối, thời gian dường như trôi dài hơn bao giờ hết. Tôi chậm rãi bước lên từng bậc cầu thang, vừa nghe tiếng thở của mình vừa nhớ lại những lần hiếm hoi Lý Trì Thư kể cho tôi nghe về những ngày Tết của cậu.
Với Lý Trì Thư, giao thừa chẳng khác mấy những ngày còn lại trong năm. Cậu thức dậy, rửa mặt, nấu một bát mì sợi chan dầu mè, rồi đọc sách. Đến bữa thì nấu cơm, bật bếp điện từ, xào hai món ăn. Ăn xong, cậu lại đọc sách, quét nhà, lau nhà, giặt quần áo. Đến tối, cậu hâm nóng thức ăn thừa rồi ăn, ngồi ngoài ban công một lát để ngắm hoàng hôn, sau đó quay vào bật tivi. Khi chương trình Xuân Vãn kết thúc, cậu đi tắm rồi ngủ. Cứ thế, giao thừa, sinh nhật, mùng hai, mùng ba… hết ngày này qua ngày khác, suốt hàng nghìn buổi sớm chiều của cuộc đời.
Cho nên tôi nghĩ, Lý Trì Thư nói cậu ghét nghỉ lễ cũng có thể hiểu được, đó là một trong số rất ít lần cậu phản bội lại thiên tính trẻ con trong xương tủy mình.
“Ở ký túc xá ít nhất cắm thẻ là có nước nóng tắm.” Cậu từng nói vậy, “Tuy tôi không thích nói chuyện, nhưng nghe bạn cùng phòng nói cũng khá thú vị. Về nhà là phải ở một mình nhiều ngày. Có khi chỉ khi mở tivi mới nghe được chút giọng người khác trong nhà.”
Bảo sao Lý Trì Thư thích bật tivi đến thế. Mấy năm sống với tôi, chỉ cần tôi đi công tác về nhà, trong nhà luôn mở tivi hoặc phim. Mà Lý Trì Thư thường cuộn người trên sofa, ôm chăn ngủ.
Bước chân tôi lên cầu thang đột nhiên khựng lại.
Lý Trì Thư từng có một năm giao thừa, vì nhà đột nhiên mất điện mà tự chạy ra cầu thang kiểm tra dây điện, còn vì thế mà bị điện giật ngất đi. Lúc cậu kể chuyện này với tôi chỉ tiện miệng nhắc qua, không nói cho tôi biết là giao thừa năm nào.
Tôi đặt túi trong tay xuống, cởi luôn ba lô để trên cầu thang, nhanh ch/óng chạy lên tầng năm.
Ở góc ngoặt cầu thang tầng năm, một bóng người chỉ nhìn rõ được đường nét đang đứng trên ghế nhựa, vươn tay với lên sợi dây điện trên đỉnh tường.
Tim tôi thót lại, lời còn chưa kịp nói đã lao tới, từ phía sau ôm ngang eo người ta kéo xuống.
“Làm gì đấy?!” Tôi kéo cậu sát vào tường, giữ c/h/ặ/t hai vai cậu, nhất thời quá hoảng hốt nên không khống chế được giọng mình.
Lý Trì Thư rõ ràng chưa hoàn hồn, ngẩn ra hồi lâu mới thử chạm vào cánh tay tôi: “…… Thẩm Bão Sơn?”
Tôi thở dài, chợt thấy hối hận vì suýt quát cậu. Tôi hạ giọng: “Là tôi đây.”
Thân người căng cứng của Lý Trì Thư lập tức thả lỏng.
“Vừa rồi cậu đang làm gì?” Tôi lại hỏi.
Cậu ngẩng đầu nhìn lên trên: “Nhà, đột nhiên mất điện, tôi kiểm tra một chút……”
“Vậy cũng không nên trực tiếp sờ vào dây điện chứ.” Hai tay tôi từ vai cậu lần xuống tận tay, “Có chạm vào đâu không?”
Tôi luôn nâng niu Lý Trì Thư, mấy năm trước ở nhà, đừng nói đến kiểm tra dây điện, ngay cả thay bóng đèn tôi cũng chưa từng để cậu làm. Từ rất sớm tôi đã phát hiện cậu có nỗi sợ ở mức độ nào đó với việc đứng trên ghế hay ghế đẩu. Giờ nghĩ lại, có lẽ nỗi sợ ấy bắt nguồn từ lần cậu bị điện giật rồi ngất khi đang kiểm tra dây điện vào đêm giao thừa.
“Tôi không sao.” Cậu nắm ngược lại cánh tay tôi, sau khi hoàn hồn trong giọng có chút vui mừng, “Sao cậu lại đến đây?”
Lúc này tôi mới nhận ra lưng mình đã ướt đẫm mồ hôi lạnh, cả người gần như rã rời. Tôi gục đầu lên vai cậu, uể oải than thở: “Tôi nhớ cậu rồi.”
Lý Trì Thư cúi đầu xuống, nhất định đang trộm cười.
“Để tôi nghỉ một lát.” Tôi giơ tay ôm cậu, phát hiện áo khoác lông vũ Lý Trì Thư đang mặc không cài cúc, bên trong chỉ có một bộ đồ ngủ cotton tôi đưa cậu ngày trước, trên cổ quấn chiếc khăn lông cừu tôi tặng tháng trước.
Mùi xà phòng thoang thoảng quanh quẩn trong không gian chật hẹp, khi rõ khi mờ, len lỏi vào từng nhịp thở của tôi.
Lòng tôi lại bắt đầu xao động.
“Cậu tắm rồi à?” Tôi tháo khăn của cậu xuống, quấn nửa còn lại lên cổ mình, rồi khẽ dụi ch/óp mũi vào má cậu.
“Ừm.” Lý Trì Thư gật đầu, cười tránh tôi, “Thẩm Bão Sơn, ngứa.”
“Hôn một cái là hết ngứa.”
Tôi nói xong, không cho cậu thời gian phản ứng, cúi đầu hôn tới.
(……)
Năm mới đến.
Tôi rút tay về, lấy chiếc khăn trong túi lau sạch rồi nhẹ nhàng vén mấy sợi tóc ướt mồ hôi trước trán cậu. Sau đó, tôi chậm rãi đỡ cậu dậy: “Lý Trì Thư, mười tám tuổi rồi. Chúc mừng sinh nhật.”