Từ ngày ấy, tôi có cậu mợ, có cô chú... Nhưng tuyệt nhiên, tôi chẳng còn bố mẹ nữa.
Mợ bình thường cũng không đến nỗi nào, chỉ có điều mỗi đợt tựu trường là tính nết lại trở nên cáu bẳn. Thời đó tuy đã phổ cập giáo d.ụ.c tiểu học nhưng đi học vẫn phải đóng tiền. Nuôi ba đứa trẻ cùng đi học là áp lực rất lớn đối với gia đình nông thôn. Cậu lại phải tốn không ít công sức dỗ dành, thuyết phục mợ cho tôi tiếp tục đi học.
Mỗi dịp nghỉ hè, bố mẹ ruột lại đ.á.n.h tiếng mời tôi về chơi ít ngày. Tôi muốn từ chối, cậu lại bảo:
"Dù sao họ cũng là bố mẹ con, nhớ con nên mới gọi con về đấy."
Nhà bố mẹ ruột chỉ có một chiếc quạt trần ba cánh, mùa hè trời nóng hôi hổi. Cả nhà dải chiếu xuống nền xi măng ngủ chung. Tôi nằm ở góc ngoài cùng, hầu như không đón được chút gió nào, chỉ ngửi thấy mùi mồ hôi nồng nặc khắp phòng.
Họ nào có nhớ thương gì tôi. Chẳng qua mùa gặt hè việc đồng áng ngập đầu, họ bắt tôi về làm phụ giúp. Thế nhưng bên ngoài họ vẫn giữ kẽ:
"Con Ba là khách, không thể để nó xuống ruộng làm việc nặng được."
Tôi đúng là không cần ra đồng gặt lúa, nhưng ở nhà, tôi phải giặt giũ, nấu nướng, cho heo ăn, phơi thóc. Vừa xong mùa gặt, họ lập tức vội vã trả tôi về:
"Con không ở lâu được đâu, kẻo cậu mợ lại buồn lòng."
Mỗi lần từ đó về, tôi lại bị mợ mỉa mai, xiên xỏ ít nhất nửa tháng trời.
Thấm thoát thời gian trôi qua, vào nghỉ hè năm tôi học lớp bốn, anh lớn tốt nghiệp trung cấp và vào nhà máy làm việc. Lúa ngoài đồng đã chín vàng ươm, trĩu hạt trĩu bông.
Mẹ ruột sáng sớm đã cưỡi xe đạp sang:
"Bé Ba nghỉ hè rồi, tôi sang đón nó về bên ấy chơi vài hôm."
4
Mợ xụ mặt không thèm nói câu nào, cậu cười xòa bảo:
"Vậy Châu vào xếp mấy bộ quần áo đi con."
Mẹ ruột cười xòa:
"Cần gì mang theo, hai chị nó thiếu gì quần áo."
Nhân lúc cậu mợ vắng mặt, mẹ ruột nắm tay tôi thì thầm:
"Mày ở lại đây há chẳng phải bị bắt xuống ruộng làm việc sao? Theo mẹ về nhà, không lo phơi nắng, thích chưa!"
Đúng lúc mợ bưng tô nước chè xanh từ bếp đi ra và trông thấy cảnh đó.
Tôi hất tay mẹ ruột ra, nói lớn:
"Con không đi đâu! Anh lớn đi làm rồi, nhà đang thiếu người, năm nay con ở lại phụ giúp mợ!"
"Cái con này, sao mày không biết tốt xấu thế!" Mẹ ruột lại chộp lấy tay tôi, "Mẹ lại hại mày chắc!"
Mợ bước nhanh tới kéo xéo tôi lại:
"Lưu Châu nó đã không muốn đi thì chị đừng ép. Để dành đến nghỉ đông rồi hãy đón nó sang chơi."
Mùa hè năm đó, tôi ở lại đồng cấy gặt lúa cùng mợ. Bà con trong làng thấy vậy trêu:
"Ồ, hiếm khi thấy bé Châu xuống ruộng nghỉ hè nhỉ!"
Mợ cất giọng Oa Oa:
"Nuôi nó bấy lâu nay, giờ nó phụ làm chút việc là lẽ đương nhiên chứ sao!"
Kể từ dạo đó, các mùa hè sau tôi không bao giờ về nhà bố mẹ ruột nữa.
Mợ tuy hiếm khi nở nụ cười tươi tắn với tôi, nhưng năm nào tết đến mợ cũng sắm cho tôi một bộ đồ mới. Không như bố mẹ ruột, suốt năm năm trời tôi chỉ được mặc lại đồ cũ của hai chị, quần trong rách rưới mấy lỗ cũng chẳng bao giờ được đền cái mới.
Ai tốt ai xấu, tôi tự lòng hiểu rõ.
Năm tôi tốt nghiệp tiểu học, anh hai thi đỗ vào Trường Cấp 3 Số 1. Anh lớn gửi hai nghìn tệ về nhà làm tiền học phí cho anh hai. Anh làm việc cực nhọc trong xưởng, lương bổng chẳng bao nhiêu, hai nghìn tệ thực sự là khoản tiền lớn.
Năm đó anh tròn hai mươi, mợ bắt đầu lo sốt vó chuyện dựng vợ gạch chồng cho anh. Anh lớn cứ bảo từ từ không vội.
Đêm khuya thanh vắng, mợ thút thít tâm sự với cậu:
"Nhà mình nghèo rớt mùng mồng, lại còn hai đứa đang tuổi đi học, làm gì có cô nào chịu ngó tới. Không khéo nó lại ê ế cả đời mất thôi."
Cậu an ủi mợ:
"Nó còn trẻ mà, ngày xưa tôi cũng hai mươi ba tuổi mới lấy bà đấy thôi."
"Trẻ trung cái gì! Bạn bè nó giờ đứa nào đứa nấy hai tay hai con rồi kia kìa."
Anh hai lên cấp ba thì ở nội trú. Lớn lên rồi, tính cách anh cũng trầm ổn hơn đôi chút.
Dạo ấy phong trào "phi chủ lưu" (phong cách tuổi teen phá cách thời những năm 2000) đang rất thịnh hành. Mỗi giờ tan trường, trước cổng lại tụ tập một nhóm thanh thiếu niên nhuộm tóc vàng, đeo hoa tai chật nịt, viền mắt chét đen ngòm. Tôi thường chọn cách đi vòng tránh xa.
Thế nhưng vào ngày cuối cùng trước kỳ nghỉ lễ 1/10, do ở lại trực nhật muộn, tôi đã bị cô gái cầm đầu nhóm đó chặn lại...
Cô ta vừa nhai kẹo cao su vừa giật tóc tôi, hất hàm hỏi:
"Có tiền không?"
Tôi dùng sức lắc đầu.
"Thế thì cắt cái b.í.m tóc này đi mà bán lấy tiền."
Cô ta lôi xồng xộc tôi về phía tiệm cắt tóc gần đó. Đúng lúc ấy, một tiếng quát oang oang vang lên:
"Mấy người làm cái gì đấy!"
5
Anh hai tôi đạp xe như xé gió lao tới, phanh gấp một cái ngay trước mặt tôi làm bụi đất tung lên mù mạt.
Anh gắt lên hung dữ:
"Còn không mau buông em gái tao ra?"
Trên đường về, anh không ngừng cằn nhằn mắng tôi:
"Sao em không biết phản kháng hả? Phải kêu lên, đạp vào người chúng nó chứ, cứ đứng trần đời ra cho chúng nó bắt nạt thế à..."
Mắng được một nửa, anh lại thở dài chùng giọng:
"Thôi, không phản kháng cũng đúng. Tóc cắt đi còn mọc lại được, con người mới là quan trọng nhất."
Hôm sau, anh dẫn tôi đi gặp một người bạn học cũ thời cấp hai — một anh chàng mập mạp, nhuộm tóc vàng nát, trên tay xăm trổ đầy mình, cũng hay quanh quẩn ở cổng trường chúng tôi. Từ hôm đó trở đi, dù tôi có đi lướt qua mặt đám nữ sinh kia, cũng chẳng ai dám bén mảng đến làm phiền nữa.
Lên đến lớp 9, mấy bà trong làng bắt đầu xúm lại bàn tán về tôi:
"Con Châu sắp tốt nghiệp cấp hai rồi đấy nhỉ."
"Cậu mợ mày mấy năm nay nuôi mày khôn lớn không dễ dàng gì đâu, sau này phải biết đường mà hiếu thảo với người ta đấy, biết chưa?"
Họ cũng quay sang nói với mợ:
"Con Châu càng lớn càng xinh, tính lại ngoan ngoãn. Sang năm là ra ngoài đi làm kiếm tiền được rồi, đến lúc đó chẳng mấy mà gỡ lại tiền cưới cho thằng lớn nhà bà!"
Mợ tôi oang oang cất giọng:
"Mấy năm nay tôi chẳng để nó chịu thiệt thòi bao giờ, nó hiếu thảo với vợ chồng tôi cũng là lẽ tự nhiên!"
Thời tôi còn học tiểu học, nghề xát lúa gạo bằng máy kéo của cậu làm ăn rất phát đạt. Nhưng giờ đây, trong làng nhà nào cũng sắm máy xát chạy bằng điện, dân làng cứ dùng xe ba bánh chở lúa ra xát, vừa tiện vừa rẻ. Chiếc xe xát gạo của cậu lại dùng lâu năm nên hỏng hóc liên tục, việc làm ăn mỗi năm một sa sút.
Anh hai bước vào lớp 12, lực học rất tốt, có nhiều hy vọng đỗ vào một trường đại học đàng hoàng. Cậu tôi một mặt thì mừng rỡ, mặt khác lại không khỏi đau đầu lo tiền học phí, sinh hoạt phí cho anh.
Tôi tự nghĩ, có lẽ mình cũng sẽ giống hai người chị bên nhà bố mẹ ruột, học xong cấp hai là đi làm công nhân ở các xưởng máy. Rồi một hai năm sau, dạm hỏi một đám nào đó trả tiền cưới cao cao một chút để gả đi, sinh con đẻ cái là xong một đời.
Vì mang tâm lý buông xuôi đó, kết quả kỳ thi giữa kỳ của tôi sút giảm nghiêm trọng. Cậu tôi cầm bảng điểm đập mạnh xuống bàn:
"Con học hành cái kiểu gì thế này? Tụt hẳn hơn hai mươi thứ hạng!"
"Giảm thế này thì làm sao đủ điểm thi vào Cấp 3 Số 1 của huyện hả?"
Thời đó ở vùng quê, muốn thi đỗ vào Cấp 3 Số 1 đâu phải chuyện dễ dàng. Tùy thuộc vào chỉ tiêu hàng năm, trường cấp hai mới phân bổ một số lượng suất thi nhất định, trường tôi mỗi năm chỉ có khoảng ba mươi suất.
Tôi lý nhí đáp:
"Dù sao học xong cấp hai con cũng đi làm công mà..."
Cậu trố mắt giận dữ:
"Con lại nghe mấy bà trong làng nói lung tung rồi! Chỉ cần con thi đỗ Cấp 3 Số 1, dù có phải đập nồi bán sắt cậu cũng nuôi con ăn học đến cùng!"
Tôi liếc nhìn mợ một cái.
6
Mợ bĩu môi, buông một câu mát mẻ:
"Xem tôi làm gì, cái nhà này cậu mày làm chủ."
Đó là sự ngầm đồng ý.
Mắt tôi đỏ xao, nước mắt chực trào ra, tôi nghẹn ngào hứa:
"Con sẽ cố gắng học thật tốt."
Sau hôm đó, tôi lao vào học tập như điên, ngày đêm miệt mài không quản thức khuya thức sớm. Thành tích nhờ đó mà nhanh ch.óng vọt lên trở lại.
Mấy việc nhà nông, mợ cũng không buồn bắt tôi làm nữa. Mợ hằn học nói:
"Để cậu mày thấy tôi sai mày làm việc thì lại mắng tôi cho xem. Tôi đâu phải đang nuôi cháu gái, tôi là đang phụng sự công chúa thì có!"
Anh hai thi đại học xong, điểm số rất cao, đỗ thẳng vào một trường đại học trọng điểm thuộc Top 985 trong tỉnh. Mợ tôi phổng mũi tự hào, nụ cười rạng rỡ không khép nổi miệng.
Tôi cũng thuận lợi giành được suất dự thi vào Cấp 3 Số 1.
Kỳ thi diễn ra trên huyện thành, thầy cô dẫn cả đoàn học sinh đi và thuê nhà nghỉ cho chúng tôi ở. Chi phí ăn ở đều phải tốn tiền. Phòng nhà nghỉ lâu ngày không có người ở nên chăn màn bốc mùi ẩm mốc nồng nặc. Đêm đến, lũ chuột chạy rần rật trên trần nhà, sột soạt cả đêm làm tôi gần như mất ngủ hoàn toàn.
Thi xong trở về làng, mặt tôi xanh xao, phờ phạc.
Mợ tặc lưỡi:
"Nhìn cái mặt thế kia là biết hỏng ăn rồi."
Mấy người bạn học rủ tôi cùng vào miền Nam làm công nhân, vài người cô người bác trong làng còn sốt sắng đòi giới thiệu đám cho tôi. Cậu tôi gạt đi, bảo cứ bình tĩnh chờ có kết quả rồi tính.
Chẳng mấy chốc đã đến sinh nhật 16 tuổi của tôi. Đúng hôm đó, mẹ ruột tôi lại tìm đến tận nhà. Bà còn mua theo một cái bánh kem nhỏ trên thị trấn. Tôi cứ ngỡ bà thấy áy náy trong lòng nên muốn bù đắp cho mình.
Ai ngờ ăn uống no nê xong, bà mới lộ rõ mục đích:
"Con Ba tốt nghiệp cấp hai rồi, cũng vừa tròn mười sáu tuổi. Tôi đã nhắm cho nó một đám rất khá."