Nhưng khi biết cha mình đã ký vào những giấy tờ ấy, tôi vẫn cảm thấy đau.
Ông không phải người đứng đầu mọi chuyện.
Ông cũng không phải người hoàn toàn vô tội.
Ông đã chọn im lặng khi nhận thấy có điều không ổn, vì ông sợ mất khoản tiền chữa bệnh, sợ phải trả nợ, sợ bị người khác gây khó dễ.
Ông đã chọn cách dễ nhất cho mình.
Và cái giá phải trả được chuyển sang tôi.
Tôi không thể phủ nhận điều đó chỉ vì ông là cha.
Cuộc kiểm tra kết thúc bằng một quyết định yêu cầu các bên hoàn trả khoản tiền không có chứng từ hợp lệ, điều chỉnh sổ sách và chịu trách nhiệm theo quy định đối với những sai phạm đã được xác nhận.
Trưởng thôn bị đình chỉ quyền quản lý tài chính của tuyến đường trong thời gian xử lý.
Nhà họ Kha phải hoàn trả phần thanh toán vượt quá giá trị vật liệu thực tế.
Các hộ gia đình bị ảnh hưởng được đối chiếu lại khoản bồi thường còn thiếu.
Cha tôi cũng phải làm rõ phần tiền đã nhận và phần nợ riêng với nhà họ Kha.
Không ai bị kết tội chỉ vì một lời tố cáo.
Cũng không ai có thể thoát trách nhiệm chỉ bằng cách nói rằng chuyện đã qua lâu rồi.
Tôi không yêu cầu xử lý nặng hơn để trả thù.
Tôi chỉ yêu cầu mọi khoản tiền phải được tính đúng, mọi người phải chịu trách nhiệm với phần việc của mình.
Khi kết quả được công bố, người trong thôn bắt đầu bàn tán.
Có người nói tôi làm chuyện lớn chỉ vì không muốn kết hôn.
Có người nói tôi khiến trưởng thôn mất mặt.
Có người cho rằng nếu tôi chịu gả sang nhà họ Kha, mọi chuyện đã không đến mức này.
Tôi nghe được những lời ấy khi đi qua chợ.
Tôi dừng lại trước một sạp hàng, nhìn người phụ nữ đang nói.
“Thím nghĩ nếu cháu gả đi, khoản tiền kia sẽ biến mất sao?”
Bà ta lúng túng.
Tôi nói tiếp:
“Nếu cháu gả đi, những người đã nhận thiếu tiền có được nhận đủ không? Con đường có được sửa đúng không? Những người từng bị yêu cầu ký giấy không đúng sự thật có được trả lại quyền lợi không?”
Bà ta không trả lời.
Tôi không tranh cãi nữa.
Tôi biết không phải ai cũng muốn hiểu.
Có người đã sống cả đời trong một quy tắc, đến mức họ tin rằng quy tắc ấy là điều tự nhiên.
Khi có người phản kháng, họ không nhìn vào việc quy tắc ấy có đúng hay không.
Họ chỉ nhìn thấy sự yên ổn quen thuộc bị phá vỡ.
Nhưng sự yên ổn xây dựng trên việc một người phải hy sinh để người khác được thuận lợi, vốn dĩ chưa bao giờ là công bằng.
Tôi không thể khiến tất cả mọi người thay đổi suy nghĩ.
Tôi chỉ có thể không tiếp tục sống theo suy nghĩ ấy.
Sau khi cuộc kiểm tra kết thúc, trưởng thôn tìm đến tôi.
Ông ta không còn vẻ kiêu ngạo như trước.
Ông đứng ngoài sân nhà, nhìn tôi bằng ánh mắt phức tạp.
“Cô hài lòng rồi chứ?”
Tôi đang thu dọn đồ đạc, chuẩn bị trở về Bạch Sa.
Tôi quay lại.
“Tôi không làm việc này để hài lòng.”
“Cô khiến tôi mất chức.”
“Ông bị đình chỉ vì sổ sách có sai phạm. Nếu ông chứng minh được mình không làm sai, ông có thể trình bày với cơ quan có thẩm quyền.”
Ông ta cười lạnh.
“Cô nghĩ mình sạch sẽ lắm sao? Cha cô cũng ký giấy. Cô định nói ông ấy vô tội?”
“Tôi chưa từng nói cha tôi vô tội.”
Câu trả lời khiến ông ta sững người.
Tôi nói tiếp:
“Cha tôi phải chịu trách nhiệm với chữ ký của mình. Ông cũng phải chịu trách nhiệm với những khoản tiền ông đã nhận và những giấy tờ ông đã ký. Nhưng việc cha tôi có sai không thể khiến ông trở thành người đúng.”
Trưởng thôn nhìn tôi, sắc mặt dần tối lại.
“Cô thật sự không còn chút tình nghĩa nào với quê hương?”
Tôi im lặng một lúc.
Sau đó, tôi đáp:
“Tôi vẫn nhớ nơi này. Tôi nhớ ông nội, nhớ con suối sau làng, nhớ những người từng giúp đỡ tôi. Nhưng tôi không thể vì quê hương mà giả vờ không nhìn thấy những điều sai trái.”
Ông ta nghiến răng.
“Cô sẽ khiến người trong thôn không còn tin nhau.”
Tôi nhìn ông.
“Niềm tin không thể được xây dựng bằng cách yêu cầu mọi người im lặng.”
Ông ta không nói nữa.
Một lúc sau, ông quay người rời đi.
Tôi nhìn theo bóng lưng ấy.
Tôi không cảm thấy chiến thắng.
Bởi vì những sai phạm đã xảy ra không thể bị xóa bỏ chỉ bằng một quyết định.
Có người đã mất người thân.
Có người đã bị thương.
Có người đã nhận ít tiền hơn số họ đáng được nhận.
Có những năm tháng đã trôi qua, không ai có thể trả lại.
Nhưng ít nhất, từ nay những khoản tiền ấy không còn là bí mật được dùng để trói buộc người khác.
Đó đã là một bước tiến.
Tối hôm ấy, mẹ đến gặp tôi.
Bà mang theo một túi bánh và chiếc áo bông tôi từng để lại trong nhà.
“Con mang theo đi. Bên ngoài lạnh, đừng để bị bệnh.”
Tôi nhận lấy.
“Cảm ơn mẹ.”
Bà nhìn tôi, nước mắt lưng tròng.
“Chiêu Dã, mẹ xin lỗi.”
Tôi không nói gì.
Bà cúi đầu.
“Mẹ biết mình đã sai. Khi con còn nhỏ, mẹ luôn nghĩ chỉ cần con nghe lời, cả nhà sẽ yên ổn. Mẹ sợ cha con nổi giận, sợ bà nội trách móc, sợ người trong thôn cười chê. Mẹ cứ nghĩ nhịn một chút rồi mọi chuyện sẽ qua.”
Bà lau nước mắt.
“Nhưng cuối cùng, người phải nhịn luôn là con.”
Tôi nhìn mẹ.
Đây là lần đầu tiên bà nói những lời ấy mà không kèm theo yêu cầu tôi phải tha thứ.
Tôi hỏi:
“Mẹ có từng nghĩ đến việc ngăn cha không?”
Bà gật đầu.
“Có. Nhưng mẹ sợ. Mẹ không có tiền, không có chỗ đi. Mẹ sợ nếu chống lại cha con, mẹ sẽ bị đuổi khỏi nhà. Mẹ cũng sợ con trai con gái không có nơi nương tựa.”
Tôi hiểu nỗi sợ ấy.
Tôi không thể nói rằng mẹ hoàn toàn không có lựa chọn.
Nhưng tôi cũng hiểu rằng một người bị mắc kẹt trong nỗi sợ có thể vô tình biến người khác thành vật hy sinh để giữ lấy sự an toàn cho mình.
Tôi hỏi:
“Nếu sau này có một cô gái khác ở Hòe Khê muốn rời đi, mẹ sẽ khuyên cô ấy thế nào?”
Mẹ ngẩng đầu.
Bà suy nghĩ rất lâu.
Cuối cùng, bà nói:
“Mẹ sẽ hỏi cô ấy muốn gì.”
Tôi nhìn bà.
Bà tiếp tục:
“Nếu cô ấy muốn đi, mẹ sẽ giúp cô ấy chuẩn bị đồ đạc. Nếu không có tiền, mẹ sẽ tìm cách giúp. Mẹ sẽ không nói cô ấy phải hy sinh chỉ vì gia đình.”
Tôi không biết bà có thể thực hiện lời hứa ấy hay không.
Nhưng tôi muốn tin rằng bà thật sự đã hiểu.
Tôi không ôm bà.
Tôi cũng không nói rằng mọi chuyện đã qua.
Tôi chỉ kéo ghế ra, bảo bà ngồi xuống.
Chúng tôi nói chuyện rất lâu.
Bà kể về những năm tháng sau khi tôi rời đi, về việc Ninh Khải bắt đầu học nghề, về những lần bà muốn viết thư nhưng không biết phải nói gì.
Tôi kể cho bà nghe cuộc sống ở Bạch Sa, công việc tại Phúc Nguyên và những người tôi đã gặp.
Chúng tôi không giải quyết được tất cả những chuyện cũ.
Nhưng lần đầu tiên, chúng tôi nói chuyện mà không ai cố ép người kia phải thay đổi quyết định.
Khi mẹ ra về, tôi đứng trước cổng nhìn bà đi xa dần.
Tôi biết mình vẫn còn thương bà.
Tình cảm ấy không biến mất chỉ vì những tổn thương.
Nhưng tôi cũng biết, thương một người không có nghĩa là phải trở lại cuộc sống cũ để chứng minh tình thương ấy.
Tôi có thể yêu mẹ, đồng thời giữ khoảng cách với những điều từng khiến mình đau khổ.
Hai việc ấy không mâu thuẫn.
Đó là điều tôi đã phải mất rất nhiều năm mới học được.