Sáng hôm sau, Ninh Khải đến tìm tôi.
Nó đã cao hơn trước, khuôn mặt không còn vẻ trẻ con.
Nó đứng ngoài cửa, cầm một quyển sách cũ.
“Chị.”
Tôi mời nó vào.
Nó ngồi xuống, đặt sách lên bàn.
“Em muốn hỏi chị một chuyện.”
“Em hỏi đi.”
“Chị có trách em không?”
Tôi nhìn nó.
“Vì chuyện gì?”
“Vì trước đây em từng nói chị gả đi rồi thì nhà mới có chỗ cho em cưới vợ. Em còn dùng tiền của chị mua ngựa gỗ. Em biết lúc ấy mình rất ích kỷ.”
Tôi im lặng.
Ninh Khải cúi đầu.
“Em từng nghĩ chị gái sinh ra là để giúp em. Cha nói như vậy, bà nội cũng nói như vậy. Em chưa từng nghĩ chị cũng có những điều mình muốn.”
Nó đẩy quyển sách về phía tôi.
“Em bắt đầu học lại rồi. Em muốn sau này có thể tự kiếm tiền, không phải dựa vào cha.”
Tôi nhìn quyển sách.
Đó là một cuốn sách dạy tính toán.
Tôi khẽ cười.
“Em học được bao lâu rồi?”
“Ba tháng.”
“Có hiểu không?”
“Có vài chỗ khó.”
Tôi lấy giấy b/út, chỉ cho nó cách giải một bài toán.
Chúng tôi ngồi bên bàn, tính toán đến gần trưa.
Trước khi đi, Ninh Khải hỏi:
“Chị, sau này chị có trở về sống ở Hòe Khê không?”
Tôi đáp:
“Chị chưa biết.”
Nó gật đầu.
“Vậy cũng được.”
Tôi nhìn nó, hơi ngạc nhiên.
Ninh Khải cười ngượng.
“Em nghĩ chị nên sống ở nơi chị muốn. Nếu chị không muốn về, em sẽ không ép chị nữa.”
Tôi không nói gì.
Tôi chỉ đưa cho nó một cuốn sổ nhỏ.
“Đây là cách ghi chép thu chi. Nếu em muốn học làm ăn, hãy bắt đầu từ việc biết tiền của mình đi đâu.”
Ninh Khải nhận lấy, cẩn t/h/ậ/n cất vào túi.
Lần này, nó không xin tiền tôi.
Nó cũng không hỏi tôi có thể giúp nó kiếm một công việc tốt hơn hay không.
Nó chỉ cúi đầu cảm ơn rồi rời đi.
Tôi nhìn theo bóng nó.
Có lẽ, một người thật sự trưởng thành không phải là người chưa từng mắc sai lầm.
Mà là người bắt đầu hiểu rằng lựa chọn của mình có thể làm tổn thương người khác, và từ đó học cách không tiếp tục lặp lại điều ấy.
Tôi không biết Ninh Khải sẽ trở thành người thế nào.
Nhưng tôi hy vọng nó sẽ sống một cuộc đời mà không cần phải đạp lên người khác để có được điều mình muốn.
Tôi rời Hòe Khê vào một buổi sáng có nắng.
Không có lễ tiễn đưa.
Không có lời chúc phúc.
Cũng không có ai đứng trước cổng yêu cầu tôi ở lại.
Mẹ tiễn tôi đến đầu thôn.
Bà đưa cho tôi một túi bánh, rồi đứng lặng nhìn chiếc xe ngựa chuẩn bị khởi hành.
“Chiêu Dã.”
Tôi quay lại.
Bà nói:
“Khi nào rảnh, con hãy viết thư về.”
Tôi gật đầu.
“Vâng.”
Bà ngập ngừng một lúc, rồi hỏi:
“Con có tha thứ cho mẹ không?”
Tôi nhìn bà rất lâu.
Cuối cùng, tôi đáp:
“Con chưa biết.”
Mẹ cúi đầu.
Tôi nói tiếp:
“Nhưng con sẽ không vì những chuyện đã xảy ra mà từ chối gặp mẹ mãi mãi. Nếu mẹ muốn gặp con, mẹ có thể đến Bạch Sa. Chúng ta có thể bắt đầu lại, từng chút một.”
Mẹ bật khóc.
Bà không cố giữ tôi.
Bà chỉ đứng đó, nhìn tôi lên xe.
Tôi ngồi xuống, kéo rèm cửa.
Chiếc xe bắt đầu lăn bánh.
Con đường qua núi vẫn gập ghềnh như ngày tôi rời đi.
Nhưng lần này, tôi không phải lén lút nấp sau những cuộn vải.
Tôi có giấy tờ, có tiền, có công việc và có những người đang chờ mình trở về.
Tôi đã đi một vòng rất xa để hiểu rằng tự do không phải là không còn ai yêu cầu mình làm gì.
Tự do là khi mình có thể nói đồng ý hoặc từ chối mà không bị tước mất quyền sống.
Tự do là khi mình có thể yêu thương gia đình nhưng không cần giao nộp cuộc đời cho họ.
Tự do là khi mình có thể trở về quê hương, nhưng cũng có thể lựa chọn rời đi.
Tôi nhìn dãy núi phía sau.
Hòe Khê nhỏ dần.
Tôi không biết nơi ấy có thật sự thay đổi hay không.
Có thể người ta vẫn sẽ bàn tán.
Có thể một số người vẫn tin rằng con gái nên hy sinh vì gia đình.
Có thể trưởng thôn sẽ tìm cách quay lại vị trí cũ, cha tôi sẽ tiếp tục uống rượu, còn những người từng im lặng sẽ mất rất lâu mới dám lên tiếng.
Tôi không thể thay đổi tất cả.
Nhưng tôi đã làm được một việc.
Tôi đã bước ra ngoài.
Tôi đã chứng minh rằng một cô gái không cần phải chờ người khác cho phép mới được sống cuộc đời của mình.
Và tôi đã để lại một cuốn sổ.
Sổ Đường Ra.
Tôi giao nó cho người phụ trách tại trạm kiểm soát, nhờ họ chuyển cho những cô gái cần đến.
Trong đó có địa chỉ của Phúc Nguyên, nơi họ có thể hỏi về công việc; những thủ tục cần thiết để rời khỏi quê; cách giữ giấy tờ, cách chứng minh mình tự nguyện đi và những nơi có thể tìm sự giúp đỡ khi bị ép buộc.
Tôi không viết tên mình ở trang đầu.
Tôi chỉ viết một câu:
Bạn không cần phải chứng minh mình là người con gái tốt mới có quyền lựa chọn cuộc đời mình.
Bạn cũng không cần phải ghét gia đình mới có quyền rời khỏi nơi khiến mình đau khổ.
Hãy chuẩn bị thật kỹ, tìm người đáng tin cậy, giữ lại giấy tờ và đừng để ai dùng những lời hứa mơ hồ để trói buộc bạn.
Con đường có thể khó đi. Nhưng khó đi không có nghĩa là không thể đi.
Tôi không biết cuốn sổ ấy sẽ đến tay bao nhiêu người.
Có thể chỉ một người.
Có thể chẳng ai đọc.
Nhưng tôi đã viết nó.
Và như vậy, tôi đã làm điều mình có thể làm.
Một năm sau, Phúc Nguyên mở thêm một cửa hàng ở trấn phía bắc.
Đường Nhược Vân giao cho tôi phụ trách sổ sách và quản lý hàng hóa.
Tôi nhận công việc ấy.
Tôi cũng dành một phần tiền tiết kiệm để giúp những cô gái mới đến có thể thuê chỗ ở trong những ngày đầu tìm việc.
Tôi không cho họ tiền vô điều kiện.
Tôi giúp họ lập kế hoạch chi tiêu, tìm công việc phù hợp và học cách giữ tiền của mình.
Tôi muốn họ có khả năng tự đứng vững, chứ không phải phụ thuộc vào lòng tốt của bất kỳ ai.
Thẩm Tố Nghi trở thành người quản lý kho.
Bà không còn phải vá chiếc áo cũ đến hàng chục lần nữa.
Bà thuê được một căn phòng nhỏ, mua một chiếc giường mới và trồng vài chậu hoa trước cửa sổ.
Một ngày, bà nói với tôi:
“Chiêu Dã, trước đây tôi cứ nghĩ mình đã quá già để bắt đầu lại.”
Tôi hỏi:
“Bây giờ thì sao?”
Bà mỉm cười.
“Bây giờ tôi nghĩ, chỉ cần còn sống, mình vẫn có thể lựa chọn.”
Tôi nhìn những chậu hoa ngoài cửa sổ.
Đúng vậy.
Không phải ai cũng có thể lập tức thay đổi cuộc đời.
Có người phải mất nhiều năm mới tìm được đường ra.
Có người phải rời đi nhiều lần mới thật sự thoát khỏi những ràng buộc cũ.
Có người vẫn còn yêu gia đình, nhưng không thể trở về.
Cũng có người sẽ trở về vào một ngày nào đó, khi họ đủ sức tự bảo vệ mình.
Mỗi người có một con đường riêng.
Tôi không thể quyết định thay họ.
Tôi chỉ có thể giúp họ nhìn thấy rằng mình vẫn còn lựa chọn.
Đến cuối năm thứ hai, tôi nhận được một lá thư từ Hòe Khê.
Người gửi là Ninh Khải.
Nó viết rằng trưởng thôn đã chính thức bị thay thế, khoản tiền bồi thường còn thiếu được đối chiếu lại, con đường xuyên núi cũng được sửa chữa.
Cha tôi đã bán một phần ruộng để trả khoản nợ riêng với nhà họ Kha.
Ông không còn uống rượu nhiều như trước.
Mẹ tôi bắt đầu bán bánh ở chợ, kiếm được một khoản tiền nhỏ của riêng mình.
Ninh Khải học nghề tính sổ, dự định sau này mở một cửa hàng.