Mùng ba tháng hai, sau giờ Ngọ. Nơi nghị sự trong cung.
Trên án đặt một bản tấu sớ về Tây Bắc, vừa được Binh bộ chỉnh lý từ những quân báo còn sót lại. Triệu Hành ngồi sau ngự án, mắt nhìn mấy hàng mực trên đó xếp theo ngày tháng.
Đó là bản thành văn những gì Bùi Chiếu tấu lên điện buổi sáng. Đầu tháng Giêng, quân Lương vòng qua thành kiên cố Ninh Sóc, cắt đứt ba kho lương ở hạ du; ngày mười lăm tháng Giêng, lương tồn trong thành cạn kiệt, g.i.ế.c ngựa ăn thay; ngày mười bảy tháng Giêng, đại quân bỏ thành đột phá; ngày hai mươi tháng Giêng, tại Trường Sơn khẩu bị thủy sư địch chặn kích, hậu vệ doanh bị xung tán; sau đó một đường vừa đ.á.n.h vừa lui, đến mùng hai tháng hai thì tới kinh.
Mười lăm tháng Giêng cạn lương. Ngón tay Triệu Hành dừng lại trên mấy chữ ấy. Khi đó, y vẫn còn tin vào quân báo từ trung khu rằng "Tây Bắc vô ưu".
"Truyền chỉ Binh bộ." Triệu Hành nhìn nội thị đang hầu bên cạnh, giọng trầm xuống, "Đi tra xem trước sau ngày mười lăm tháng Giêng, văn thư cáo cấp Ninh Sóc phát ra, rốt cuộc bị chặn ở đâu, hay bị người nào đè xuống tô vẽ. Tra được chứng cứ, lập tức báo Trẫm."
Nội thị lĩnh mệnh lui ra. Không lâu sau, ngoài điện truyền vào thông báo, độ chi lang trung Lục Chẩn phụng triệu vào gặp.
Lục Chẩn ba mươi ba tuổi, làm người cẩn thận. Hôm nay vào điện, vẻ mỏi mệt vẫn còn đọng nơi đáy mắt vì vừa đi tra kho, trong tay ôm ba quyển sổ sách dày mỏng khác nhau.
"Thần Lục Chẩn, khấu kiến bệ hạ."
"Miễn." Triệu Hành giơ tay lên, "Sáng nay Trẫm hạ lệnh trước tiên cấp hai ngày khẩu phần. Vì sao đến chiều, lương vẫn còn kẹt ở Hộ bộ?"
Lục Chẩn mở ba quyển sổ lần lượt trên chiếc kỷ dài bên cạnh ngự án.
"Bẩm bệ hạ, thần phụng chỉ đi tra kho, nhưng lương này, thần không dám tự tiện cấp ra." Lục Chẩn chỉ vào quyển sổ mỏng hơn một chút, "Đây là số lương hiện có, chưa phong tồn trong Thái thương. Chỉ xét số lương thực tế này, cấp cho Ninh Sóc quân hai ngày khẩu phần là đủ."
"Đã đủ, vì sao không cấp?"
Lục Chẩn mở quyển sổ dày thứ hai, trên đó dày đặc dấu ấn các nha môn: "Bởi vì lương hiện có này, trên sổ sách đã chỉ định cho người khác. Hành lương tháng xuân của Tả Thần Vũ quân đã được định sẵn. Khẩu phần cho đám phu dịch do Kinh Triệu phủ chiêu mộ để phòng thủ thành cũng đã có định mức, đều đã mở lệnh bài lĩnh lương. Tổng lượng lương ghi theo những lệnh bài trong quyển thứ hai đã vượt quá số lương hiện có trong quyển thứ nhất."
Ánh mắt Triệu Hành lạnh đi. Hộ bộ không phải không có lương, mà lương có thể động vào đã bị lệnh bài vượt định mức chiếm hết.
"Thần nếu hôm nay đem lương hiện có cấp cho Ninh Sóc quân, ngày mai doanh khác cầm lệnh bài đến lĩnh lương, quan thương sẽ không giao ra được." Lục Chẩn cúi đầu nói, "Không có sắc lệnh minh phát của bệ hạ hủy giảm lệnh bài, thần không có quyền đơn phương hủy định mức của nha môn khác."
Ánh mắt Triệu Hành rơi xuống quyển sổ thứ ba, trên bìa rõ ràng dán niêm phong của Trung Thư môn hạ.
"Vậy quyển thứ ba này thì sao?"
"Đây là lương hai tháng trước, Trung Thư tỉnh hạ lệnh phong tồn riêng. Danh mục ghi là 'chuẩn bị cho nam thiên chuyển trữ', chưa tính vào lương hiện có chưa phong tồn." Giọng Lục Chẩn càng thấp hơn, "Không có chữ ký của Thái phó, bất kỳ ai ở Hộ bộ cũng không có quyền tự tiện động vào lô dự trữ này."
Lương hiện có thì đã bị những lệnh bài vượt định mức chiếm giữ, còn số lương dự trữ trong kho chính lại bị lô nam thiên phong tỏa. Đây chính là toàn bộ nguyên nhân một đạo thánh chỉ không rơi được vào thực địa.
"Đi mời Hứa tướng." Triệu Hành phân phó.
Nửa canh giờ sau, Hứa Sùng Lễ bước vào điện.
"Thái phó." Triệu Hành không vòng vo, trực tiếp chỉ vào sổ sách trên kỷ dài, "Lệnh bài lĩnh lương hiện có đã phát vượt, dự trữ nam thiên lại bị khóa trong kho. Sáng nay Trẫm hạ lệnh cấp hai ngày khẩu phần, Hộ bộ lại nói không động được. Thái phó đã sớm biết, Thái thương này căn bản không còn chút lương dư nào có thể lập tức cứu nguy cho hơn một vạn người sao?"
Hứa Sùng Lễ nhìn Lục Chẩn một cái, thong dong đón ánh mắt Triệu Hành.
"Bệ hạ, lão thần thừa nhận, Trung Thư tỉnh đúng là đã phong tồn riêng lô dự trữ nam thiên ấy." Hứa tướng hơi khom người, giọng điệu bình ổn dứt khoát, "Lô lương này, là để giữ lại chút nội lực cho quốc vận Đại Yến. Nếu bắc tuyến không giữ được, triều đình ắt phải lui về Giang Nam, vậy thì ắt phải giữ lại một đội quân cuối cùng có cơm ăn, có thể đ.á.n.h trận, hộ giá nam hành. Lô lương này, chính là chỗ dựa để họ nguyện đi theo triều đình."
"Ninh Sóc quân mười lăm tháng Giêng đã cạn lương." Ngón tay Triệu Hành gõ mạnh xuống tấu sớ, "Họ là ăn hết la mã, đói bụng g.i.ế.c ra ngoài! Nếu hôm nay ngay cả hai ngày khẩu phần cũng không cho được, đêm nay ngoài cửa Tây sẽ binh biến. Đại Yến ngay cả cửa thành Thừa Kinh cũng không giữ nổi, còn nói gì đến chuyện nam thiên qua sông?"
Hứa Sùng Lễ im lặng một lát. Ông biết nguy cơ binh biến đã kề sát, nhưng vẫn kiên thủ điểm cuối: "Bệ hạ nếu quyết ý phát lương, lão thần không dám ngăn cản. Nhưng dự trữ nam thiên này, là căn cơ đường lui của trung khu, tuyệt đối không thể động lớn."
Triệu Hành biết, cứng rắn tháo dỡ dự trữ nam thiên, ắt sẽ dẫn đến phản đối của cựu thần chủ trương nam thiên, chỉ thêm chính cục chấn động. Y phải nhích ra chỗ trống trong lương hiện có.
"Nam thiên còn chưa thành, lửa ngoài thành lại không thể không cứu. Dự trữ nam thiên tạm thời không động." Triệu Hành đứng dậy, nhìn Lục Chẩn, "Truyền sắc lệnh của Trẫm. Từ hôm nay, mọi khoản chi dùng trong cung chưa cấp phát, cùng lộc gạo mùa xuân tháng sau của các vương, tông thân lưu kinh, đều giảm hai phần. Hộ bộ lập tức thu hồi lệnh bài lĩnh lương tương ứng với những phần này!"
Y hạ chỉ lệnh không thể nghi ngờ: "Đem số lương có thể điều động được ấy, lập tức đổi cấp cho Ninh Sóc quân. Lục Chẩn, ngươi cầm sắc lệnh của Trẫm tự mình đi đốc thúc. Trước tiên căn cứ tổng số danh sách Bùi Chiếu giao lên buổi sáng, đem lương cứu cấp hai ngày này phát ra ngoài thành! Xe lương đến doanh, Hộ bộ và Kinh Triệu phủ lưu người lại, theo hành dinh lần lượt kiểm nghiệm biên chế. Trước khi mặt trời lặn hôm nay, Trẫm muốn thấy xe lương ra khỏi thành!"
"Thần tuân chỉ." Lục Chẩn cao giọng lĩnh mệnh.
Ánh mắt Hứa Sùng Lễ khẽ động. Triệu Hành dùng cách giảm bổng lộc hoàng gia và tông thân, cưỡng ép nhích ra phần cứu cấp từ lương hiện có. Ông không còn lý do ngăn cản.
Hôm sau, mùng bốn tháng hai.
Sắc lệnh giảm chi dùng đã được ban xuống. Mấy vị lão tông thân vì lộc gạo bị giảm, lần lượt dâng tấu sớ dò hỏi. Triệu Hành đem tấu sớ lưu trung không phát.
Buổi chiều, Lục Chẩn lại vào cung bẩm báo.
"Bệ hạ, tối hôm qua, hai ngày khẩu phần đã chia đợt do xe lớn đưa đến ngoài cửa Tây." Mệt mỏi trên mặt Lục Chẩn giảm bớt đôi chút, "Tiểu lại Hộ bộ đang lưu lại trong doanh, cùng quan quân Ninh Sóc quân lần lượt kiểm nghiệm. Nhưng hôm nay thần đến, còn một chuyện khó xử."
Lục Chẩn rút ra một bản văn thư: "Bổ cấp vùng kinh kỳ xưa nay dựa vào vận tải đường thủy phương Nam. Mùa đông năm ngoái, mười tám dặm kênh vận từ chủ cảng Thanh Phố đến cửa thủy thành phía nam, đoạn nhập khẩu phía nam bị bùn lấp nghiêm trọng. Nay băng tuyết tan chảy, đường thủy lại nông đến mức thuyền hàng đáy phẳng cũng không qua được. Một lô gạo lứt Giang Nam Đông đạo phát đến trước tết, nay đang đỗ ở ngoại cảng Thanh Phố."
"Đã bị bùn lấp, thì theo lệ trưng phát thuyền hộ trong thành nạo vét chuyển bốc."
"Kinh Triệu phủ đã đi rồi, nhưng bị từ chối thẳng. Các thuyền hộ Thanh Phố đều từ chối ứng sai nếu không được trả công." Lục Chẩn cười khổ, "Thuyền hộ cầm đầu là một phụ nhân tên La Tố, trong tay quản mười tám thuyền hàng. Bà ấy cho người trả lời, nói năm ngoái triều đình trưng dụng thuyền của họ, tiền công thuê thuyền còn hơn nửa chưa được thanh toán. Nguyên văn lời bà ấy nói với sai dịch là: 'Thuyền này còn chưa vá xong, quan ấn đóng đến đáy khoang, nước vẫn cứ vào'."
Lục Chẩn thuật lại từng điều kiện: "Bà ấy yêu cầu quan phủ xác nhận khoản nợ cũ, và trả trước tiền đặt cọc nạo vét, cung cấp gỗ sửa thuyền và khẩu phần thuyền công, mới chịu xuống nước làm việc."
Quan ấn đóng đến đáy khoang, nước vẫn cứ vào. Câu nói thô mộc chợ b.úa này, như một mũi kim đ.â.m thủng uy nghiêm của chính lệnh triều đình. Một tờ văn thư đã không thể khiến những người bình thường ấy bỏ công vô thù lao.
"Khoản nợ cũ này, Hộ bộ đi xác nhận." Triệu Hành đè nén bực bội, nhượng bộ, "Tiền đặt cọc nạo vét và vật liệu sửa thuyền, trước tiên trích từ tiền bạc và lụa vóc chưa cấp phát của nội khố. Nói với La Tố, nợ triều đình nhận, đặt cọc trước đưa, nhưng thuyền phải chuẩn bị sẵn, kênh vận phải thông."
"Thần tuân chỉ."
Lục Chẩn lui ra không lâu, một bản thị tỉnh thực báo từ Kinh Triệu doãn được đưa đến trước ngự.
Triệu Hành mở ra liếc một cái, ngón tay dừng lại trên mặt tấu.
Thực báo viết: Do liên tiếp chiến sự và vận tải đường thủy không thông, giá lương trong thành vốn đã cao không xuống. Gần đây do bại quân Ninh Sóc đóng ngoài thành, thêm các lời đồn nam thiên, cùng tin tức hôm qua trong cung giảm chi dùng gom góp quân lương, thương nhân và bách tính đều cho rằng Thái thương trống rỗng, ngầm có thế tích trữ mua vét. Sáng nay, giá gạo hai chợ đã tăng ba phần so với nửa tháng trước.
Triệu Hành nhìn chằm chằm mấy chữ "tăng ba phần". Y vì nhích ra lương cứu cấp, hạ lệnh giảm chi dùng trong cung, không ngờ hành động ấy lại làm dân gian thêm hoảng loạn về nạn lương. Mỗi lần triều đình cố xoay xở thêm một phần lương trên sổ sách, cuối cùng đều hóa thành sức nặng đè lên bát cơm của dân chúng trong thành.