Ngày mười một tháng hai, sáng sớm. Thừa Kinh, mười tám dặm phía nam thành, chủ cảng Thanh Phố.
Gió sông như d.a.o, cuốn theo hơi lạnh chưa tan hết của nhánh Lan Giang. Trong vùng nước cạn của kênh vận tải dẫn vào chủ cảng, hơn trăm dân phu do phủ Kinh Triệu trưng tập đang lội trong bùn, dùng gầu bùn cán dài nạo vét lòng kênh tắc nghẽn.
Bùi Chiếu dẫn Tào Nghiễm cùng hơn mười thân binh hành dinh, cùng hai chủ sự của phủ Kinh Triệu và Công bộ cưỡi ngựa đến Thanh Phố.
Tiền đặt cọc nạo vét do nội khố ứng trước đã cấp, công văn khảo sát chung cũng đã đến bến. Nhưng y muốn bố trí phòng vệ cho tuyến vận lương đường thủy, trước tiên phải gặp được thuyền có thể chở hàng.
La Tố ba mươi sáu tuổi, mặc áo ngắn ngủn màu xám xanh, tóc b.úi c.h.ặ.t bằng một miếng vải xanh, đón ngựa của Bùi Chiếu và mọi người, hành lễ đúng mực.
"Dân phụ La Tố, bái kiến Bùi đô thống cùng chư vị đại nhân."
"La đương gia." Bùi Chiếu vào thẳng vấn đề, "Văn thư khảo sát chung ngươi đã thấy rồi. Hành dinh đang cần gấp thuyền vận lương, mười tám thuyền hàng của nhà La, hôm nay có thể chuẩn bị được mấy chiếc?"
La Tố xoay người chỉ về những chiếc thuyền đậu trên mặt nước: "Đại nhân tự xem. Mười hai chiếc trên mặt nước này, đáy nguyên vẹn, buồm dây đầy đủ. Chỉ cần kênh vận tải nạo đủ độ sâu, thuyền công lên thuyền là có thể lập tức khởi hành."
Bùi Chiếu nhìn một cái. Có mười hai chiếc thuyền lớn này, tạm giải cái gấp trước mắt đã đủ.
"Sáu chiếc còn lại đâu?"
La Tố dẫn họ đến một bến nông trong vịnh: "Ở đây."
Trên bến, sáu chiếc thuyền hàng bị giá gỗ kê lên. Bùi Chiếu bước đến gần, nhìn rõ đáy thuyền đầy những vết nứt lớn nhỏ.
"Cuối đông năm ngoái, triều đình trưng thuyền gấp để vận áo đông, ép phải đi ngược dòng khi băng còn khóa sông, đáy thuyền bị cạ hỏng." La Tố nói, "Quan phủ giục gấp, nói vật liệu sửa chữa theo sau. Ta tin, kết quả áo đông vận xong, gỗ chẳng thấy bóng dáng. Thuyền thủng đáy chẳng khác nào quan tài đòi mạng, không thể xuống nước được."
Một mùi dầu trẩu cũ xộc lên. Dưới bến, lão thợ thuyền hơn năm mươi tuổi Thạch Trọng đang ngồi xổm bên thuyền hỏng, cố sức cạy gỗ mục trong khe.
"Thạch thúc, nghỉ chút, quan phủ đến khảo sát rồi." La Tố gọi.
Thạch Trọng dừng đục sắt, thẳng lưng, dùng mu bàn tay đầy bùn lau mồ hôi, nhìn Bùi Chiếu và mọi người một cái.
"Khảo sát cũng vậy thôi." Thạch Trọng chỉ vào vết nứt, "Ngày nào cũng giục xuống nước, xem cái đáy này đi. Không có gỗ sam phơi khô loại tốt của Công bộ, không có dầu trẩu nấu đủ liều, khe này ta không vá được. Ép dùng gỗ ướt vá tạm, ấn quan ấn lên, nước muốn vào vẫn vào. Ta còn muốn làm xong sớm, về bờ nam sửa mái nhà dột."
Thấy Thạch Trọng nóng ruột, lại thấy bên cạnh có mấy khúc gỗ rải rác, Tào Nghiễm bèn xắn tay áo bước lên: "Lão trượng, lương trong thành đang chờ cứu mạng. Khúc gỗ này ta giúp ngươi dời đi, ngươi làm nhanh lên."
Hắn hai tay nắm một thanh gỗ vuông đã đẽo gọn, dùng sức định bê.
"Ê! Đặt xuống! Đừng động cái đó!" Thạch Trọng dùng đục chỉ vào hắn hét lớn, "Đó là vật khô ta vừa đo xong định đóng khe, bê lộn rồi lại phải tìm lại. Ngươi rảnh thật thì đi vác đống phế liệu dưới giá, đừng ở đây cản trở."
Tào Nghiễm khựng lại, tay lơ lửng giữa không. Bùi Chiếu đưa tay đè vai Tào Nghiễm, ra hiệu lui xuống. Tào Nghiễm nghe lời, đi bê mấy khúc gỗ phế ở phía xa.
Bùi Chiếu quay sang La Tố: "Vật liệu sửa sáu thuyền này, chủ sự Công bộ hôm nay định rõ chi tiết, cấp theo thực tế. Mười hai chiếc tốt kia, ta muốn lập tức triệu tập thuyền công chuẩn bị vận."
La Tố nhìn y: "Đô thống đại nhân, mười hai chiếc này là vốn giữ mạng của nhà La. Chuyến này muốn thuyền công về chèo, trước hết phải thấy lương thực mỗi ngày. Tiền thuê thuyền triều đình trưng dụng năm ngoái còn nợ hơn nửa, triều đình cũng phải để lại một câu chắc chắn."
Bùi Chiếu tính toán trong quyền hạn.
"Vật liệu sửa có văn thư, ngày mai ta phái binh từ kho ven bờ áp vận." Bùi Chiếu đưa ra đề nghị, "Lương thực cho thuyền công, hành dinh không có quyền tự cấp. Ta sẽ trình thỉnh Hộ bộ, ngoài khoản nạo vét, điều thêm một khoản lương hiện vật làm cấp ngày cho thuyền công trong thời gian vận. Nếu Hộ bộ chuẩn, sẽ căn cứ số ngày vận chuyển mà cấp phát. Còn nợ cũ năm ngoái, Thái Thương trước mắt không có tiền trả hết. Nhưng ta có thể mời Hộ bộ Độ chi lang trung Lục Chẩn đại nhân đích thân đến Thanh Phố. Ghi nợ cũ vào sổ mới, do chính y ký tên đóng ấn, để các ngươi giữ làm bằng chứng."
La Tố nhìn Thạch Trọng dưới bến, lại nhìn Bùi Chiếu.
"Được." La Tố gật đầu, "Chỉ cần thấy chữ ký bằng chứng của Lục đại nhân, cùng lương thực Hộ bộ chuẩn, mười hai chiếc tốt kia, ngày mai ta triệu thuyền công chuẩn bị vận. Sáu chiếc hỏng này, vật liệu đến, ta để Thạch Trọng dẫn người làm gấp."
Ba ngày sau đó, Bùi Chiếu ở lại Thanh Phố đốc thúc. Gỗ sửa thuyền của Công bộ vận đến, Thạch Trọng dẫn người khởi công vá thuyền hỏng; Hộ bộ chuẩn lương thực; Lục Chẩn cũng đến Thanh Phố, trước mặt La Tố ghi nợ cũ năm ngoái vào sổ mới, đóng ấn làm bằng.
Mười hai chiếc thuyền tốt đã triệu đủ thuyền công, bắt đầu thử tải gạo lứt theo từng đợt ở chủ cảng.
Ngày mười bốn tháng hai, hoàng hôn.
Bùi Chiếu giao việc phòng thủ Thanh Phố cho Tào Nghiễm, một mình cưỡi ngựa về Thừa Kinh.
Đêm, thiên thất trong cung.
Hơi ấm địa long xua tan gió sông. Triệu Hành ngồi sau án, xem bản tấu trình tình hình thực tế Bùi Chiếu dâng lên.
"Mười hai chiếc tốt, sáu chiếc chờ sửa." Triệu Hành hỏi, "Thuyền tốt đã đủ, Trẫm vốn tưởng, trong năm ngày có thể vận hết số gạo lứt này vào cửa nước phía nam thành."
"Bẩm Bệ hạ, năm ngày không xong." Bùi Chiếu nói thẳng.
"Đường thủy mười tám dặm, năm ngày vận không hết?"
"Vận không hết." Bùi Chiếu giải thích, "Đoạn nam kênh vận tải nạo vét chưa xong. Thuyền hàng đáy phẳng tuy ít sợ mắc cạn, nhưng một chuyến cũng chỉ chở được nhiều nhất bảy phần tải trọng. Đường nước hẹp không thể tránh thuyền hai chiều, gặp ngược gió chỉ dựa phu kéo hai bờ. Chuyến lương đầu tính cả nạo vét còn lại, thời gian chờ gió, bốc dỡ và trung chuyển, nhanh nhất cũng cần mười ngày."
Triệu Hành nghe bẩm báo, đè nén không vui về tiến độ chậm, chấp nhận thực tế.
"Nước đã cạn, gấp cũng vô ích." Triệu Hành không kiên trì năm ngày nữa, "Chuyến lương đầu tiên phải đến trong mười ngày. Mấy ngày này ngươi không cần ngày ngày hao sức ở Thanh Phố, để phủ Kinh Triệu trông nạo vét, hành dinh chuẩn bị tiếp ứng."
Công vụ tấu xong, thiên thất yên tĩnh.
Bùi Chiếu nhìn Triệu Hành đẩy văn thư sang một bên, xoay cổ có chút cứng.
"Bệ hạ." Bùi Chiếu mở lời.
Triệu Hành hơi bất ngờ nhìn y: "Còn việc gì?"
"Thần hôm trước ở thuyền ổ Thanh Phố, thấy Tào Nghiễm bị lão thuyền công tên Thạch Trọng mắng một trận."
Triệu Hành khựng lại: "Tào Nghiễm? Hắn dẫn binh đ.á.n.h trận là mãnh tướng, sao bị thuyền công mắng?"
Bùi Chiếu kể việc Tào Nghiễm tốt bụng giúp nhưng suýt lấy nhầm vật liệu sửa thuyền, bị Thạch Trọng lớn tiếng ngăn lại.
Triệu Hành nghe xong, bật một tiếng cười ngắn. Đường nét mặt căng thẳng ban đầu dịu xuống.
"Người làm nghề kỵ nhất ngoại đạo xen tay. Hắn là sức tay cầm đao, hiểu gì phân biệt vật liệu." Triệu Hành nói.
"Lão thuyền công cũng nói vậy." Bùi Chiếu nhìn Triệu Hành.
"Nếu Trẫm ở đó, nhất định không như hắn không biết nặng nhẹ." Triệu Hành ngẩng cằm, "Năm đó ở Vương phủ, Trẫm đích thân tháo một hộp gỗ cơ xảo tiến cống từ phương nam."
"Thần nhớ." Bùi Chiếu tiếp lời, "Bệ hạ tháo ra chỉ nửa canh giờ, lắp lại mất ba ngày. Thợ mộc trong phủ muốn giúp, bị Bệ hạ quở một trận, nói họ chỉ biết dùng sức thô."
Triệu Hành liếc Bùi Chiếu: "Đó là thế tay họ không đúng, nếu dùng sức c.h.ế.t gõ cứng, khớp sống bên trong đều kẹt."
"Nhưng thần nhớ, hộp gỗ cuối cùng lắp xong, trong tay Bệ hạ hình như thừa ra một chốt gỗ nhỏ."
Triệu Hành đưa tay, gảy lệch một cây b.út bên án: "Đó là dự phòng. Ngươi rảnh không việc, về doanh nghỉ sớm."
Bùi Chiếu nhìn y. Mệt mỏi vì mấy ngày đứng bến thổi gió tan biến nhiều. Y không cáo lui, tiến một bước nhỏ, ánh mắt rơi trên cây b.út bị gảy lệch.
"Thần hôm nay việc trong doanh đã an bài, không gấp đi." Bùi Chiếu không nhường.
Triệu Hành nhìn y một cái. Mặt Bùi Chiếu rõ mệt, nhưng tư thế đứng đây rất yên.
Triệu Hành thu ánh mắt, gảy cây b.út về vị trí cũ.
"Ngày mai nếu không gấp, giờ Thân đến." Triệu Hành nhìn nghiên mực trên án.
"Đến làm gì?"
"Trẫm tìm ra một ván cờ tàn năm xưa chưa đ.á.n.h hết." Triệu Hành ngẩng đầu, nhìn y, "Ngươi năm đó đ.á.n.h nửa chừng bỏ chạy, giờ nên bù lại."
"Được." Bùi Chiếu đáp, "Ngày mai giờ Thân, thần đến."