Trên chiếc bàn vuông trong gian nhà chính của căn nhà cổ, một quyển sổ sách cuối triều Thanh đang mở, hơn ba mươi trang đã bị mọt gặm nham nhở.
Hắn dùng que tre nhẹ nhàng tách những chỗ giấy bị dính, rồi dùng nhíp gắp từng mảnh giấy mục ra. Hồ tinh bột lúa mì đã khuấy từ sáng, giờ vẫn còn ấm.
Hắn lấy giấy vá từ ngăn kéo ra, lần lượt đưa từng mảnh lên ánh sáng để so màu. Cuối cùng, hắn chọn mảnh thứ tư.
Đồng Tiền ngồi trên ghế phụ trong chiếc xe đỗ trước cửa, nhìn hắn qua lớp kính. Nó nhất quyết không chịu vào sân sau.
Hắn ép phẳng hai trang vừa vá, đặt một khối chì lên trên. Rảnh tay, hắn lấy điện thoại ra.
Trên ứng dụng mua sắm, hắn gõ "đèn năng lượng mặt trời". Một loạt kết quả hiện ra. Hắn bấm vào một sản phẩm, trên trang ghi: dự kiến ba ngày sau giao hàng.
Hắn nhìn màn hình vài giây rồi thoát ra.
Pin điện thoại còn mười chín phần trăm. Đầu cáp sạc hơi lỏng, hắn cắm hai lần mới được.
Ba ngày quá dài.
Hắn vòng ra sân sau. Sân sau tối đen. Thành giếng chìm trong bóng tối, trông như một cái miệng đang mở trên mặt đất.
Hắn mò vào nhà, lục đến tầng dưới cùng của chiếc tủ trong nhà chính, tìm thấy một ngọn đèn dầu. Chụp thủy tinh phủ bụi.
Hắn lấy ra, vặn mở đế, bên trong trống không, bấc cứng lại thành một đoạn đen ngắn.
Hắn lau chụp đèn thủy tinh hồi lâu, đến khi nó sáng trong trở lại, rồi đặt lên bàn mà không châm đèn.
Dầu đã cạn từ lâu. Trong thị trấn cũng không có chỗ bán bấc.
Hắn đặt đèn dầu trở lại tủ. Cánh cửa hơi kẹt khi đóng lại.
Hắn cầm theo chìa khóa, đi ra ngoài. Nước đọng đầy những khe giữa các phiến đá trong ngõ, tấm ván ở bến sông khẽ đung đưa.
Trước cửa chợ có người dọn hàng, sọt nhựa chồng cao hơn người.
Cửa cuốn của tiệm kim khí kéo xuống một nửa. Lục Thời cúi người chui vào cửa, giẫm phải mấy đoạn dây nhựa nằm dưới chân.
Hác Minh ngồi xổm sau quầy cắt dây điện, miệng ngậm t/h/u/ố/c, đoạn tàn t/h/u/ố/c dài gần một đốt ngón tay.
"Đèn năng lượng mặt trời ở đâu?"
"Kệ trong cùng, trên cùng." Hác Minh không ngẩng đầu, "Anh mua cái đó làm gì?"
"Bên giếng cần một ngọn."
"Nhà cổ không có điện?"
"Có điện. Bên giếng không có đèn."
Hác Minh đặt kìm xuống, đứng dậy phủi bụi trên tay. "Anh soi thành giếng làm gì?"
"Đêm nhìn cho sáng."
"Thành giếng mọc ra tiền được à?" Hác Minh với từ trên kệ xuống ba hộp giấy, đặt lên quầy. "Hai mươi, ba mươi lăm, sáu mươi. Lấy cái nào?"
Lục Thời mở cả ba hộp ra xem. Cái hai mươi đầu đèn nhỏ, vỏ nhựa mỏng, tấm pin mặt trời chỉ nhỏ bằng nửa bàn tay. Cái ba mươi lăm có thêm một sợi dây dài một mét hai, đầu đèn có thể dời ra ngoài. Cái sáu mươi có hai tấm pin.
Hắn mở chốt chiếc đèn giá ba mươi lăm tệ, kiểm tra pin bên trong. Chỉ có một viên, bọc trong cao su đen.
"Ba mươi lăm."
"Cái này bán chạy nhất." Hác Minh đẩy hộp về phía hắn, "Trời tối tự sáng, trời sáng tự tắt. Tấm pin hướng nam, trên đầu đừng che gì."
"Che thì sao?"
"Không sáng. Nó nhận ánh sáng."
"Sáng được cả đêm?"
"Anh sạc đầy, nửa đêm sau vẫn sáng. Mùa đông ngắn hơn."
"Giếng ẩm, dùng được không?"
"Ẩm không sao, đừng ngâm trong nước."
"Tấm pin bẩn thì sao?"
"Lau một cái là được." Hác Minh ngừng một chút, "Anh một mình giữ cái sân đó, không thấy lạnh à?"
"Không lạnh."
Chiếc loa nhựa trên quầy báo một tiếng: WeChat nhận được ba mươi lăm tệ.
Hác Minh rút từ ngăn kéo dưới ra một bó dây rút nhựa, nhét vào túi nilon đỏ. "Tặng anh. Đừng lấy dây thép buộc, cọ hai cái lên đá xanh là đứt."
"Cảm ơn."
"Sân sau anh đừng sáng mãi." Hác Minh đưa túi qua, "Cái miệng lão Triệu không ngồi yên được."
"Biết rồi."
"Bao giờ về Hàng Châu?"
"Vài hôm nữa."
"Rảnh thì về nhà ăn cơm, vợ tôi nhắc anh hai lần rồi."
Lục Thời xách túi ra ngoài. Trên phố người dọn hàng đang bê sọt nhựa lên xe ba bánh, đáy sọt va vào thành xe, một tiếng "bốp".
Về đến nhà cổ, hắn vòng ra sân sau.
Trong khe gạch sân sau mọc cỏ, gạch xanh, cỏ đã vàng. Thành giếng cũng là đá xanh, hai vết dây thừng một sâu một nông, vết sâu có thể nhét vừa một ngón tay. Bên cạnh, cây mai đã khô hai năm, cành vẫn đứng.
Hắn dùng tay áo lau hòn đá cao nhất. Trên mặt đá có một lớp rêu, khô trong khe, móng tay cạy một cái là rơi.
Lá khô trên thành giếng hắn quét thành một đống. Trong khe gạch còn mắc hai đầu t/h/u/ố/c lá. Đều là do hắn vứt lại.
Đầu đèn hướng xuống, tấm pin hướng nam. Dây rút quấn quanh đá xanh hai vòng, thắt c/h/ặ/t. Đầu dây thừa, hắn dùng chiếc kéo nhỏ mang theo bên chùm chìa khóa cắt phẳng.
Hắn ấn đầu đèn xuống một chút, để ánh sáng rơi vào miệng giếng. Lại tìm nửa mảnh ngói vỡ, chắn ở phía hướng ra ngõ.
Mảnh ngói tựa vào đá, dựng đứng lên, để lại một khoảng đất dưới chân tường nằm ngoài vùng bóng râm.
Hắn lùi hai bước nhìn. Chiếc đèn vỏ đen treo trên nền đá xanh, trông chẳng khác nào một miếng vá.
Hắn nhớ bà nội. Khi bà còn, sân sau đêm không thắp đèn. Hồi nhỏ hắn hỏi một lần, bà nói, thắp đèn, người bên đó nhìn thấy mà thèm.
"Thèm thì thèm." Hắn nói thành tiếng.
Khi trời tối hẳn, dưới lớp vỏ nhựa đó nổi lên một chút trắng. Rất mờ, như có người điểm một hạt gạo trong khe đá.
Một lúc sau, chút trắng đó phản chiếu vào nước giếng, trên mặt giếng sáng lên một mảnh nhỏ.
Hắn ngồi xổm xuống, lấy lòng bàn tay che tấm pin. Đèn sáng thêm một mức, ánh sáng lọt qua kẽ ngón tay, rơi trên rêu và đá. Hắn bỏ tay ra, đèn tối lại.
Hắn dùng đèn pin soi xuống giếng, cột sáng rơi xuống mặt nước là tan.
Hắn nhặt tờ giấy gói dây rút bên giếng, nhét vào túi.
Hắn nhúng tay xuống nước giếng, rồi viết lên thành giếng: Trên thành giếng có đèn.
Mặt nước phẳng lặng. Hắn đợi rất lâu.
Hắn lau khô tay trên quần, ngồi xổm lâu nên đầu gối tê, đổi tư thế.
Hắn lại viết: Trời tối nó tự sáng.
Vẫn phẳng lặng. Gió từ ngoài tường sân sau thổi vào, cành khô cây mai kêu một tiếng.
Hắn ngồi bên giếng một tuần hương. Ngoài tường sau có tiếng ch/ó sủa, sủa hai tiếng rồi im.
Tivi nhà hàng xóm đang phát hí khúc. Tiếng hát vọng sang từng đoạn, lời lẽ nghe không rõ.
Hắn dời chiếc ghế thấp đến gần thành giếng hơn, đầu gối chạm vào đá.
Điện thoại trong túi quần rung một cái, là thông báo của ứng dụng giao đồ ăn. Hắn không xem.
Trong xe trước cửa, con mèo kêu một tiếng.
Hắn ngồi bên giếng đến hơn mười giờ mới trở về phòng ngủ. Trước khi ngủ, cách cửa sổ nhìn ra sân sau, chút trắng đó vẫn còn.
Sáng hôm sau, hắn dậy muộn. Tiệm mì trong thị trấn, sữa đậu nành hai tệ một bát, hắn gọi hai chiếc bánh bao nhân thịt.
Bà chủ quen mặt hắn, hỏi bao giờ hắn trở lại thành phố.
"Ở thêm mấy hôm."
"Nhà cổ để không thì tiếc."
"Tôi đang ở."
"Đêm lạnh nhỉ."
"Có chăn điện."
Bà đẩy đĩa giấm về phía hắn.
Về đến nhà cổ, hắn lấy giẻ lau bụi trên tấm pin mặt trời. Mặt tấm hướng nam, nắng nóng bỏng tay.
Buổi trưa hắn lại lau tấm pin một lần. Lần này lót tay áo lau, sợ móng tay cào thành vết.
Hắn lại bê sổ sách ra bàn nhà chính vá hai trang. Tay không vững, cắt giấy vá lệch một tờ.
Hắn nhớ ngọn đèn dầu trong nhà chính. Ngọn không thắp được đó, hắn cũng lau sáng rồi.
Bốn giờ chiều, trời bắt đầu thu ánh sáng. Hắn bê chiếc ghế thấp ngồi bên giếng đợi.
Khi chút trắng đó sáng lên, hắn nhúng tay xuống nước, viết trên thành giếng: Sáng chưa.
Trên mặt nước nổi lên hai chữ: Sáng rồi.
"Tôi chỉ hỏi một câu." Hắn nói.
Mặt nước động một cái, lại nổi lên ba chữ: Chỉ một cụm.
Hắn viết: Buộc ở hòn đá cao nhất.
Bên đó viết: Ta với không tới.
Hắn viết: Trước đây nàng nhìn thấy chữ không.
Bên đó viết: Ghé sát mới thấy.
Hắn viết: Bây giờ thì sao.
Bên đó viết: Thấy được nét chữ.
Hắn nhúng tay xuống nước, viết trên thành giếng: Để lại cho nàng một ngọn đèn.
Mặt nước ngừng rất lâu.
Bên đó viết: Để lại.
Hắn viết: Ban ngày nó tự tắt.
Bên đó ngừng một chút, viết: Vậy ta nhìn trời sáng.
Bên đó viết: Bên chàng sáng không.
Hắn viết: Sáng. Trong nhà thì không bật.
Hắn viết: Sợ người ta nhìn thấy không.
Bên đó viết: Ta dùng bát gốm úp nửa bên.
Hắn viết: Bát nóng tay không.
Bên đó viết: Đèn lạnh.
Lục Thời cười một cái, mu bàn tay cọ lên mũi.
Hắn viết: Miếng đen trên đầu ăn ánh nắng. Ban ngày ăn đủ, ban đêm là sáng.
Bên đó viết: Ăn ánh nắng.
Hắn viết: Hỏng thì mua cái mới.
Bên đó viết: Cái này đủ dùng.
Hắn viết: Phơi một ngày, sáng một đêm.
Bên đó viết: Được.
Trên mặt nước không còn chữ. Hắn nhìn chằm chằm vào mảnh sáng nhỏ ấy, nhìn đến hoa cả mắt.
Hắn nhúng tay xuống nước, viết: Trong ổ còn đèn nào khác không.
Mặt nước mãi chẳng động đậy. Mặt giếng tựa một tấm kính đen.
Hắn rút tay khỏi nước. Nước đọng trên đầu ngón tay, từng giọt nhỏ trở lại giếng.
Mãi sau, chữ mới hiện lên. Bảy chữ.
Những ô cửa sổ khác đều tối đen.