“Nếu những lời hôm nay truyền ra ngoài, liệu có liên lụy đến thanh danh của con không?”
“Từ nhỏ con đã cưỡi ngựa, trong kinh thành có ai không biết chứ? Chẳng lẽ vừa gả vào Lục gia, con lại đột nhiên nói mình không biết cưỡi ngựa nữa sao?”
Bà thở dài: “Con là nữ nhi của tướng quân, đương nhiên khác với người thường.”
Ta ngồi xổm trước mặt bà, ngẩng đầu hỏi: “Trước kia, mẫu thân là nữ nhi của ai?”
Bà thoáng sững sờ.
“Thư viện Từ gia năm xưa nổi danh khắp vùng, ngoại tổ phụ…” Ta ngừng một lát, sửa lời: “Phụ thân của người từng dạy dỗ học trò của gần nửa kinh thành. Người biết xem mương dẫn nước, biết phân biệt tình trạng móng ngựa, tính sổ sách còn nhanh hơn cả tiên sinh phòng thu chi. Người cũng chưa bao giờ chỉ đơn thuần là Hầu phu nhân.”
Mẹ chồng đưa tay khều bấc nến, không nói gì.
Ta cũng chỉ lặng lẽ ngồi bên bà.
Rất lâu sau, bà mới lên tiếng: “Trước kia phụ thân cũng từng nói, ta tính toán nhanh nhạy như vậy, sau này nên giúp ông quản lý thư viện.”
“Vậy sau này vì sao người không quản lý nữa?”
“Gả đi quá xa.” Bà nhìn ngọn đèn, “Sau đó trong nhà lại vướng vào một vụ kiện tụng, huynh trưởng lâm bệnh, Hầu phủ bằng lòng ra mặt giúp đỡ, thế là hôn sự này được định xuống. Mẫu thân nói rằng đã gả vào đây thì phải hiểu quy củ, không được t/ùy hứng, càng không thể để người ta chê Từ gia không biết dạy dỗ nữ nhi.”
Bà cúi đầu nhìn đôi tay mình.
“Ban đầu ta nghĩ cứ nhẫn nhịn một thời gian, đợi quen rồi sẽ ổn. Sau này sinh ra Trường Thiên, ta lại nghĩ cứ đợi nó trưởng thành. Rồi về sau, trong phủ lúc nào cũng có việc làm mãi không hết, đến khi giật mình nhìn lại, ta đã ở tuổi này rồi.”
Ta không nói những năm tháng ấy bà đã sống uổng phí.
Bà đã quản lý Hầu phủ chu toàn, nuôi dạy nhi t/ử trở thành một người chính trực; bà từng giảm tô thuê cho tá điền, cũng từng che chở những hạ nhân không nơi nương tựa. Đó đều là những tháng ngày bà đã thật sự sống qua, chẳng ai có thể dễ dàng phủ nhận.
Ta chỉ nói: “Trường Thiên đã trưởng thành, trong phủ cũng có người chia sẻ công việc với mẫu thân. Lần sau nếu muốn ra ngoài, người không cần đợi đến khi có ai đó rảnh rỗi nữa.”
Mẹ chồng nhìn ta rất lâu, vành mắt dần đỏ hoe.
“Mẫu thân con đã nuôi dạy con rất tốt.”
Ta đặt tay mình lên mu bàn tay bà.
“Người cũng đã nuôi dạy Trường Thiên rất tốt.”
Đêm ấy, bà không xem sổ sách nữa.
Ngày hôm sau, khi ta đến thỉnh an, liền nhìn thấy bà đang chọn một sợi dây đỏ, chuẩn bị buộc vào đuôi mũi tên của mình.
06
Sư phụ nghe nói mẹ chồng đã cưỡi ngựa trở lại, bèn mang theo một cây cung đến trang viên.
Người lớn hơn mẹ chồng khoảng mười tuổi, nhưng hai người từng gặp nhau vài lần từ thuở trước. Vừa gặp mặt, sư phụ đã bật cười nói: “Từ Dao Khâm, hồi nhỏ muội từng cướp ngựa của ta, còn nhớ không?”
Mẹ chồng hiếm khi đỏ mặt: “Ta chỉ cưỡi một vòng, sao lại nói thành cướp ngựa chứ?”
“Một vòng ư? Ta đuổi theo muội đến tận bờ sông, chạy đến mức đế giày cũng mòn cả rồi.”
Hai người đứng bên chuồng ngựa nhắc lại chuyện cũ, ta ở bên cạnh nghe đến say sưa thích thú.
Sau đó, sư phụ xem mẹ chồng kéo cung, giúp bà điều chỉnh tư thế vai và khuỷu tay, còn nói thị lực của bà vẫn tốt, chỉ thiếu chút sức ở cánh tay. Mẹ chồng nghe vậy càng chăm chỉ luyện tập, đến cả ta cũng bị bà gọi dậy từ sáng sớm.
Ta nằm bò ra bàn than khổ.
Bà nghiêm trang nói: “Nữ sư đã dặn rồi, bỏ bê một ngày thì phải luyện bù hai ngày.”
Ta nghi ngờ sư phụ đã đem nguyên những lời dùng để dạy dỗ ta truyền lại cho bà, nhưng không tìm được chứng cứ.
Trong xuân yến của Hầu phủ năm ấy, lần đầu tiên mẹ chồng không dùng những bàn đầy ắp bánh ngọt để chiêu đãi nữ quyến.
Bà dựa theo khẩu vị của từng người, chuẩn bị thêm vài đĩa món ăn nhỏ.
Một vị phu nhân đã thủ tiết nhiều năm gắp miếng bánh giòn cay lên, vô cùng kinh ngạc: “Dao Khâm, muội vẫn nhớ ta thích ăn món này sao?”
Mẹ chồng rót thêm trà cho bà ấy: “Vẫn nhớ chứ. Chỉ là những năm trước, ta luôn nghĩ tiệc t/ùng phải được bày biện cho chỉnh tề, thành ra lại quên mất mỗi người đều có sở thích riêng.”
Trong buổi tiệc, có người khen ta biết dạy dỗ phu quân, khiến thế t/ử chuyện gì cũng chiều theo ý mình.
Ta còn chưa kịp lên tiếng, mẹ chồng đã nói: “Phu thê gặp chuyện thì cùng nhau bàn bạc mà thôi. Trường Thiên cũng được Thu Thủy chăm sóc không ít.”
Người ấy lại cười nói: “Tuy nói vậy, nhưng chuyện trong nhà suy cho cùng vẫn nên để nam nhân làm chủ.”
Chén trà trong tay mẹ chồng khựng lại đôi chút.
“Ai hiểu rõ hơn thì nghe theo người ấy. Có những chuyện, nhi t/ử ta quả thực không bằng Thu Thủy.”
Ta ngồi bên cạnh bà, lén dùng đầu gối chạm nhẹ vào bà.
Sắc mặt bà vẫn đoan trang nghiêm chỉnh, nhưng bàn tay giấu dưới gầm bàn lại vươn sang, khẽ vỗ lên mu bàn tay ta một cái.
Cũng chính trong buổi xuân yến ấy, lần đầu tiên ta nghe thấy tên của Lễ bộ Thượng thư Nguyễn Dật Hưng được nhắc đến cùng mẹ chồng.
Một vị phu nhân lớn tuổi nhắc đến thư viện cũ của Từ gia, nói rằng gần đây thư viện đang được tu sửa, Nguyễn thượng thư còn đích thân đến đó một chuyến, ngay cả cây mai mọc nghiêng trong sân cũng dặn người giữ lại, không được c/h/ặ/t đi.
Khi ấy, mẹ chồng đang rót thêm trà cho ta.
Nước trà đã tràn qua miệng chén, nhưng bà dường như không hề hay biết.
Ta dùng khăn hứng nước, khẽ gọi bà một tiếng.
Bà hoàn hồn, chỉ nói vừa rồi mình thất thần, sau đó liền chuyển sang chuyện khác.
07
Trước kia, ta chỉ từng nghe phụ thân nhắc đến Nguyễn Dật Hưng.
Phụ thân nói ông ấy làm việc có quy củ, gặp những tiền lệ cũ không hợp tình hợp lý, ông sẵn lòng tra cứu hồ sơ, cũng chẳng ngại đắc tội với người khác. Những lão thần ở Lễ bộ thường tranh luận với ông đến mức cơm trưa nguội lạnh.