16
Mùa xuân qua đi, ta lại đến đất Thục.
Ta cùng song thân đứng trước Kiếm Môn Quan, ngắm mây mù cuồn cuộn dâng trào.
Ta viết: "Khuê phòng chẳng khóa nổi gió dài, dưới chân muôn dặm mây sinh."
Trên vách núi cheo leo có một cây bách cổ thụ mọc lên từ khe đá. Ta vẽ cây bách ấy lên giấy, rồi đề thêm một câu: "Không đất vẫn sinh, không nương tựa vẫn hiên ngang."
Phu nhân Thị lang hồi thư cho ta:
"Hữu Trung Doãn đại nhân được bổ nhiệm làm Chưởng quyển quan trong kỳ khoa cử. Thái t.ử đích thân đến Chiêm Sự phủ để bàn bạc việc thu thẩm cùng hắn. Nào ngờ Liễu thị nghe được tin, liền tìm đến Chiêm Sự phủ. Thừa lúc Hữu Trung Doãn đại nhân tạm thời rời đi, nàng ta lại nhào thẳng vào người Thái t.ử. Thị vệ của Thái t.ử lập tức tung một cước đá nàng ta văng xa hơn mười trượng, một chân bị thương nặng."
Ta lật sang trang thứ hai.
"Thái t.ử ngay trước mặt mọi người quở trách Hữu Trung Doãn: 'Ngươi tìm đâu ra thứ dơ bẩn như vậy? Thẩm thị là mỹ ngọc núi Kinh, ngươi lại xem như dép rách mà vứt bỏ. Còn thứ mắt cá c.h.ế.t này thì lại nâng niu như minh châu. Mắt ngươi mù rồi hay sao?'"
Cuối thư, phu nhân Thị lang còn viết:
"Khắp kinh thành đều truyền tai nhau chuyện này. Ai nấy đều nói Thái t.ử điện hạ đã mắng đúng nỗi lòng của mọi người. Hữu Trung Doãn tát Liễu thị một cái rồi chạy đến trạch viện của muội, vừa khóc vừa gọi tên muội, nói rằng hắn hối hận rồi, muốn trở về nhà.
Đương nhiên chẳng có một ai đáp lại hắn."
Đọc đến đây, ta lại nhớ tới lời than phiền trước kia của phu nhân Thị lang.
Bà từng nói Thị lang đại nhân nhất quyết yêu cầu tiên sinh dạy học phải nghiêm khắc với con trai mình, khiến đứa con út của bà mãi không theo kịp việc học ở học phủ.
Thế là ta vội chép lại một bản thảo ghi chép những tâm đắc giảng dạy của phụ thân, rồi gửi cho phu nhân Thị lang.
Chúng ta tiếp tục cuộc hành trình đến đất Lũng Tây.
Phụ thân dạy bọn trẻ chăn cừu trên thảo nguyên học nhận mặt chữ.
Còn ta dạy các thiếu nữ ngâm thơ đọc sách. Có một cô gái tên Thần Nguyệt, đôi mắt sáng lấp lánh như những vì tinh tú.
Nàng hỏi ta: "Nữ tiên sinh, người một thân một mình như vậy, chẳng thấy cô đơn sao?"
Ta đưa tay chỉ về phía cuối thảo nguyên. "Con hãy nhìn xem, có trời đất làm bạn, sao có thể gọi là cô đơn được?"
17
Mùa thu năm thứ ba, ta đưa song thân trở lại Cẩm Thành.
Các vị phu nhân của những thế gia vừa hay tin ta hồi kinh, lập tức mở một buổi trà hội trong trà viên, còn cho những cỗ xe ngựa tinh xảo nhất đến tận tiểu viện phía đông thành đón ta.
Khi ta đến trà viên, các vị phu nhân đều đã có mặt đông đủ. Vừa thấy ta bước vào, mọi người liền kéo tay ta, ngắm nghía từ trên xuống dưới.
"Gầy đi đôi chút." Phu nhân Thị lang mỉm cười nói. "Nhưng tinh thần và khí sắc đều rất tốt, cả con người cũng trở nên khoáng đạt hơn trước."
Ta cười đùa: "Ánh mắt của tỷ quả thật tinh tường."
Các vị phu nhân quây quần thành một vòng, người một câu, kẻ một lời, ríu rít kể cho ta nghe đủ mọi chuyện lớn nhỏ ở kinh thành.
Liễu thị bị thị vệ của Thái t.ử đá gãy chân tại Chiêm Sự phủ, khiến Túc Duật mất sạch thể diện. Hắn muốn đuổi nàng ta đi, nhưng nàng ta lại vin vào cớ dưỡng thương, dây dưa không chịu rời khỏi phủ, cứ thế ở lì thêm nửa năm.
"Về sau..." Phu nhân họ Thẩm hạ thấp giọng, vẻ mặt như một người kể chuyện sắp vén màn bí mật. "Có kẻ muốn hối lộ Túc đại nhân. Ban đầu hắn đã dứt khoát từ chối, nào ngờ phía sau lưng, Liễu thị lại lén lút nhận thay. Ôm tiền xong thì bỏ trốn."
"Bỏ trốn sao?"
Bàn tay đang nâng chén trà của ta khẽ khựng lại.
"Đúng vậy, bỏ trốn rồi. Vì chuyện ấy mà Túc đại nhân bị cuốn vào vụ án tham ô. Tuy cuối cùng đã điều tra rõ hắn không trực tiếp nhúng tay, nhưng vẫn khó tránh khỏi bị liên lụy, bị giáng xuống làm Thiện Tán, điều sang quản lý thư tịch.
Chỉ trong một sớm một chiều, từ một trọng thần của Chiêm Sự phủ, hắn trở thành một Thiện Tán chỉ coi giữ sách vở, ngày ngày phủi bụi, sắp xếp thư tịch. Cuộc sống ấy quả thực vô cùng dằn vặt."
Nghe xong, ta trầm mặc trong giây lát, rồi lặng lẽ nâng chén trà, nhấp một ngụm trà nóng.
Ta chợt nhớ đến cơn mưa trong đêm Đoan Ngọ năm ấy.
Chỉ một trận mưa, vậy mà lại đổi thay vận mệnh của biết bao con người.
"Thế còn Liễu thị?" Một vị phu nhân bên cạnh tò mò hỏi.
Phu nhân họ Thẩm tiếp lời: "Trên đường bỏ trốn, Liễu thị được một thương nhân giúp đỡ, cho đi nhờ xe hàng. Đồng hành được một thời gian, hai người liền tư thông với nhau.
Nàng ta cứ ngỡ mình đã bám được cành cao, bèn đòi thương nhân lập mình làm chính thất.
Nào ngờ người kia chỉ xem nàng ta như thú vui tiêu khiển dọc đường, sao có thể mang một nữ nhân què chân về nhà làm phu nhân cho được?
Liễu thị cho rằng mình bị lừa gạt, liền trộm tài vật quý giá của thương nhân rồi bỏ trốn.
Sau đó bị quan phủ bắt giữ. Trong ngục, vì tranh giành thức ăn với phạm nhân khác mà bị đ.á.n.h đến mức vết thương cũ tái phát, từ đó hoàn toàn tàn phế.
Hai tội tham ô và trộm cắp gộp lại xét xử, e rằng cả đời này chỉ có thể ở trong lao ngục ăn bánh ngô mà sống."
"Báo ứng!" Phu nhân Thị lang vốn tính tình thẳng thắn, từ trước đến nay nói chuyện với ta cũng chưa từng vòng vo. "Thanh Từ, trong lòng muội giờ hẳn đã hả dạ rồi chứ?"
Ta đặt chén trà xuống, lặng lẽ nhìn những cánh trà trong chén chậm rãi nở ra.
Kết cục của Liễu thị tuy khiến ta có phần kinh ngạc nhưng cũng không hề ngoài dự liệu.
Bìa sách đề bốn chữ ‘Du Ký Thẩm Thị’, bên cạnh còn có một hàng chữ nhỏ:
"Khuê phòng chẳng khóa nổi gió dài, dưới chân muôn dặm mây sinh."
Phu nhân Học sĩ mỉm cười nói: "Tất cả các vị phu nhân có mặt hôm nay đều góp bạc để in bộ sách này, còn mời các học t.ử của Hàn Lâm viện sắp xếp và khắc bản.
Các vị phu nhân trong kinh thành tranh nhau đọc, về sau lại truyền đến tay các tiểu thư khuê các. Ngay cả Thái t.ử điện hạ cũng đã biết đến.
Điện hạ đặc biệt yêu thích thiên viết về Kiếm Môn Quan, còn khen Thẩm gia các muội quả là một môn phong cốt."
Ta khẽ lật từng trang sách, đầu ngón tay dừng lại trên hàng chữ:
"Sống tự tại giữa gió trời, tự chọn lấy phương hướng của mình."
Những lời ấy là vào một đêm trăng nơi đất Lĩnh Nam, ta cô độc ngồi trước ngọn đèn lẻ loi, lặng lẽ viết nên.
Khi ấy, ta chưa từng nghĩ sẽ có người đọc đến.
Lại càng không ngờ, những dòng chữ ấy sẽ được các nữ t.ử bị giam hãm sau tầng tầng cánh cửa son trong những phủ đệ quyền quý nâng niu, lật giở hết lần này đến lần khác.
Hóa ra một khi gió đã thổi đi, thì điều nó lay động đâu chỉ là vạt áo của riêng một người.