Ta tên Thôi Âm, là trưởng nữ của Lễ Bộ Thị lang Thôi gia chốn kinh kỳ. Từ nhỏ ta đã lớn lên ở nhà ngoại thuộc Ung Châu.
Mười lăm huyện đất Ung Châu, nhắc đến cái tên Thôi Âm, e rằng chẳng mấy ai biết đến; nhưng nếu nói tới Lê Bạch, lại không ai là không rõ.
Lê Bạch là cái tên do Diêu nhị cô nương đặt cho ta năm ta mười tuổi. Khi ấy, ta cùng mẫu thân nương tựa lẫn nhau tại thôn trang huyện Mi. Thôn trang ấy vốn là sản nghiệp của Lê gia — nhà ngoại ta, nhưng ông ngoại ta thì đã tạ thế từ nhiều năm trước.
Ông mất vì uất giận. Uất giận vì có một đứa con gái làm nhục nhã gia phong.
Trước khi xuất giá, mẫu thân ta từng cùng một người biểu huynh phương xa đến nương nhờ nhà ngoại sinh lòng ái mộ. Khi ấy ông ngoại chê người kia nghèo hèn, đúng lúc tổ phụ ta đang làm một chức quan nhỏ trên kinh thành, vốn là bạn tri giao nhiều năm với ông. Thời trẻ tổ phụ từng sa cơ, trên đường vào kinh ứng thi có ghé qua Ung Châu và kết giao với gia đình buôn bán của ông ngoại. Ông ngoại từng có ân tặng bạc giúp đỡ, về sau tổ phụ làm quan chốn kinh kỳ, bèn định ra hôn ước giữa đích trưởng t/ử nhà mình với mẫu thân ta.
Mẫu thân xuất giá từ Ung Châu về kinh, nhà ngoại giàu có nên của hồi môn chất đầy ba con thuyền lớn. Bày ra gấm vóc lụa la, bà gả cho cha ta là Thôi Khiêm, trưởng t/ử Thôi gia.
Ba năm êm đềm trôi qua, bà sinh được một trai một gái, ngày tháng êm đềm trôi qua.
Nhưng tiếc thay, vị biểu huynh năm xưa sau này lại theo nhị cữu của ta vào kinh buôn bán, tạm trú tại Thôi gia. Khi ta chưa đầy sáu tháng tuổi, mẫu thân và người biểu huynh ấy bị bắt quả tang quần áo xộc xệch ngay tại gian phòng hậu viện.
Người đời ai nấy đều c/h/ử/i rủa bà lẳng lơ, bảo đứa con gái sinh ra là ta đây chưa biết chừng cũng là giống hoang. Vị biểu huynh kia bị Thôi gia đ/á/n/h c/h/ế/t ngay tại chỗ. Với một nữ nhân rơi vào cảnh ấy, vì danh dự của con cái, đáng lẽ phải treo cổ tự vẫn mới phải. Nhưng nhị cữu ta không đành lòng, bèn cùng nha hoàn và bà v/ú lén lút đưa bà trốn về Ung Châu.
Họ vừa đặt chân về đến nhà thì chân sau Thôi gia đã gửi giấy hưu đến Lê gia. Ông ngoại vốn đang bệnh nằm trên giường, nghe tin xong liền tức đến hộc m/á/u mà c/h/ế/t.
Ta lớn lên ở Lê gia từ nhỏ. Sau khi ông ngoại qua đời, hai người cữu cữu đứng ra quán xuyến gia đình. Ngày tháng của mẫu thân ta chẳng hề dễ chịu, bởi hai người cữu mẫu coi bà như cái gai trong mắt, luôn miệng xỉa xói, khinh bỉ.
Đời ta cũng chẳng khá hơn. Con trai của đại cữu cứ hễ gặp là c/h/ử/i ta là đứa con hoang, rồi thừa cơ đá ta một cái.
Từ khi còn rất nhỏ, ta đã quen nghe những lời cữu mẫu c/h/ử/i rủa mẫu thân, mắng bà hạ tiện, là đồ dâm phụ. Khi ấy ta chưa hiểu gì, mãi cho đến một đêm khuya, ta nằm trên sập nhỏ trong phòng mẫu thân thì nghe thấy trong màn trướng có tiếng sột soạt bất thường cùng những âm thanh muôn phần kỳ lạ.
Giọng mẫu thân dồn dập, van lơn: “A Âm đang ngủ, huynh đừng làm nó thức giấc... nhẹ tay chút...”
Tiếng thở dốc của nam nhân kia dồn dập, lặp đi lặp lại: “Nguyệt Nương, nàng là của ta, nàng là của ta...”
Nguyệt Nương là tên mụ của mẫu thân ta. Giọng nói của nam nhân đó quá đỗi quen thuộc, ta nhận ra ngay đó là nhị cữu của ta.
Nhưng dẫu sao lúc đó ta còn quá nhỏ, chẳng hiểu nổi nhân tình thế thái.
Cho đến một ngày chuyện xấu xa vỡ lở, nhị cữu mẫu như phát điên, lao vào đ/á/n/h mẫu thân ta đến mức sưng xỉa mặt mày, hộc cả m/á/u tươi. Đại cữu mẫu thì c/h/ử/i rủa xối xả, còn đại cữu chỉ biết trầm mặc không nói một lời.
Họ bảo đây là chuyện nhơ nhuốc gia phong, thế nên nhị cữu bị nhốt lại. Mẫu thân và ta thì bị đày tới thôn trang hẻo lánh ở huyện Mi để giấu bặt mối nhơ này.
Năm ấy ta mới mười tuổi.
Thôn trang tuy là tài sản của Lê gia, nhưng tên quản sự ở đó chẳng coi hai mẹ con ta là chủ t/ử. Giờ ngẫm lại, chắc chắn ông ta đã nhận chỉ thị của các cữu mẫu ta, cố tình ngược đãi hai mẹ con.
Bởi vậy, chúng ta phải ở trong một căn nhà hoang vắng, ngày mưa thì sân bãi lầy lội, mái nhà dột ướt. Mùa đông chẳng có nổi một lò than, chăn đệm ẩm mốc khiến tay chân đông cứng đến lở loét.
Nhưng mẫu thân ta lại tỏ ra rất đỗi vui vẻ. Từ rất lâu rồi bà mới vui đến thế. Bà dẫn ta dọn dẹp lại căn nhà rách nát, lau chùi bàn ghế sạch bong không một hạt bụi. Bà còn ra đồng hái hoa, bẻ cành liễu kết thành vòng đội lên đầu ta.
Bà mỉm cười bảo: “A Âm, từ nay về sau, nương sẽ nuôi con thật tốt.”
Chưa bao giờ ta thấy bà cười như vậy. Tính bà vốn nhu nhược, thực chất lại là người nhút nhát. Mẹ đẻ bà là thương gia giàu có, bà vốn là vị tiểu thư khuê các được nuông chiều từ bé. Thế nhưng về sau, việc gì bà cũng phải làm: khoác áo vải thô, vác cuốc xuống ruộng, bổ củi nấu cơm, quây giàn nuôi gà.
Lúc rảnh rỗi, bà lại dạy ta đọc sách — toàn mấy thư tịch kiểu Nữ đức, Nữ huấn, Tam cương Ngũ thường. Ta ghét cay ghét đắng mấy thứ đó, thấy trong sách viết: “Nữ nhân có đạo tam tòng, không có quyền tự chủ”, đọc mà lông mày ta cứ nhíu c/h/ặ/t lại.
Nóng mắt, ta xé luôn mấy quyển sách đó quăng vào bếp nhóm lửa.
Mẫu thân thấy vậy thì cuống quýt dậm chân, bảo ta rằng giấy rất quý, sách cũng rất đắt.
Ta lại chau mày vặn lại: “Đã biết giấy quý, sao còn lãng phí mua mấy thứ này làm gì?”
Bà ngập ngừng: “Từ nhỏ nương đã học những thứ này... Con gái nhà đàng hoàng giáo dưỡng ra đều phải hiểu mấy lễ nghi đó...”
“Nương thấy ta giống con gái nhà đàng hoàng lắm sao?”
Ta thề, câu nói ấy của ta hoàn toàn không có ý xỉa xói gì khác, chỉ đơn thuần nghĩ rằng mẹ con ta đã lưu lạc đến cái thôn trang này, sống cảnh nghèo khổ kiệt cùng, điều duy nhất cần bận tâm là làm sao cho no ấm bụng.
Nhưng bà lại hiểu lầm sang hướng khác. Mặt bà cắt không còn một giọt m/á/u, viền mắt đỏ au, im lặng quay người bước vào phòng.
Ta biết bà đang khóc, nhưng ta chẳng còn tâm trí đâu mà dỗ dành. Ta phải đi cắt cỏ làm mồi gài bẫy cá cùng một thằng bé ngốc ở trong làng.
Năm ấy ta mười tuổi, thằng bé ngốc đó còn nhỏ tuổi hơn ta, chân tay trần trụi bẩn thỉu, tóc tai bù xù, gầy guộc như củi khô.
Lần đầu gặp nó là ở ngôi miếu hoang trong làng, nó đang dùng cái hũ gốm sứt mẻ nhóm lửa nấu thịt.
Kể từ ngày dọn đến thôn trang, đã ba năm trời ta chưa được nếm một miếng thịt nào. Ta lần theo mùi thịt thơm phức mà tìm vào miếu, thấy nó đang ngồi xổm một bên, mắt không chớp nhìn chằm chằm vào cái hũ gốm.
Mặt nó ngơ ngơ ngác ngác, thấy ta liền cười, rồi còn hào phóng múc chia cho ta một bát thịt.
Chẳng thêm chút muối, cũng chẳng có chút gia vị nào, nhưng ta ăn ngấu nghiến sạch bong.
Ôi chao, sao mà thơm đến thế!