Cánh cửa gỗ vỡ đôi đổ rầm xuống đất. Gió đêm thốc vào mang theo bụi mù và tàn lửa đỏ rực từ mấy ngọn đuốc trên tay đám hộ vệ.
Cả căn phòng hoang phế lập tức rơi vào cảnh gà bay ch/ó sủa.
Chu T/ử An giật b/ắ/n mình, theo phản xạ của kẻ quen gian lận liền vơ vội tờ giấy nháp vo tròn nhét tọt vào đáy ống tay áo. Mấy công t/ử khác mặt mày xanh mét, thụt lùi lại co rúm như lũ gà con gặp diều hâu.
Tào quản sự mặt vuông chữ điền, đôi mắt lồi đảo quanh phòng, tia nhìn cắm phập vào chiếc hũ sắt đầy ắp tiền đồng và xấp thẻ tre cắm la liệt trên bàn tôi. Khóe môi gã giật giật, để lộ nụ cười của kẻ vừa tóm được đuôi cáo. Gã chỉ thẳng ngón tay vào mũi tôi, giọng the thé ch/ói tai:
"Đêm hôm khuya khoắt lén lút tụ tập, cửa đóng then cài, lại còn có cả hũ đồng tiền xâu đặt giữa bàn! Tên tú tài nhà quê này rõ ràng đang dụ dỗ các vị thiếu gia lập sới bạc, hoặc làm trò mờ ám bất chính sau lưng học viện!"
Đôi mắt lồi của gã quét qua chiếc hũ sắt đựng đầy tiền đồng trên bàn, rồi chộp lấy ngay một tờ giấy nháp có vẽ sơ đồ phân nhánh chằng chịt của tôi. Mặt gã nở một nụ cười man rợ:
"Phu t/ử nhìn xem! Tang chứng rành rành!" Gã vung tờ giấy bay phần phật, giọng the thé như bị thiến: "Tên tú tài nhà quê này còn vẽ bùa chú ma quái, dùng tà thuật mê muội đầu óc các vị thiếu gia để tống tiền làm loạn học phủ!"
Tôi: "..."
Thần linh ơi, sơ đồ tư duy thời đại 4.0 rơi vào mắt tên mù chữ này biến thành bùa chú tà đạo luôn rồi!
Phu t/ử Trương chậm rãi bước vào. Gương mặt già nua của ông đanh lại như vỏ cây khô, chòm râu bạc khẽ run lên vì phẫn nộ:
"Lâm T/ử Hạo! Học phủ nhận ngươi vì nghĩ ngươi xuất thân bần hàn mà giữ trọn thanh danh nhà nho. Ngươi dám lập bè kết cánh làm trò mê tín dị đoan, vòi tiền đồng môn ngay dưới chân thánh hiền sao?!"
Thẩm Trình đứng bên cạnh tức tím mặt, định nhảy dựng lên c/h/ử/i đổng thì bị tôi túm c/h/ặ/t vạt áo kéo giật ra sau. Tôi bước lên nửa bước, chắp tay cúi đầu:
"Thưa Phu t/ử, xin ngài bớt giận. Chúng học trò tụ họp đêm nay đúng là trái với giờ giấc của học viện, nhưng tuyệt đối không có chuyện lập sới c/ờ b/ạ/c hay làm trò đồi phong bại tục. Mười tám người học trò ngồi đây... thực chất chỉ là đang mượn ngọn đèn tàn để cùng nhau luận đạo, chuẩn bị cho bài thi tháng sắp tới."
Tào quản sự cười khẩy một tiếng the thé: "Luận đạo? Ngươi lừa quỷ à?! Đám công t/ử lớp Giáp này ngày thường cầm cuốn sách lên chưa đầy nửa khắc đã lăn ra ngủ, nay nửa đêm thức trắng ngồi 'luận đạo' với ngươi? Phu t/ử, đừng nghe hắn xảo ngôn!"
"Tào quản sự mắt mũi kèm nhem, nhìn cây b/út lông lại tưởng đao kiếm. Mời Phu t/ử bước lại gần xem cho rõ: Đây là 'bùa chú tà thuật', hay là đề tài luận văn trị thủy mà ngài chuẩn bị ra trong kỳ thi tháng?"
Phu t/ử Trương khựng lại. Ông giật lấy tờ giấy trên tay Tào quản sự, nheo mắt nhìn dưới ánh đuốc.
Trên giấy chẳng có ma quỷ nào cả, chỉ có ba chữ TRỊ THUỶ to tướng ở giữa, xung quanh tủa ra các mũi tên: Thuế bến thuyền, Kho dự trữ, Nhân lực đắp đê. Từng nét vẽ mạch lạc, logic đến mức một ông già dạy học mấy chục năm như ông cũng phải giật mình vì cách tóm tắt quá đỗi quái dị nhưng trực quan.
"Cái này..." Phu t/ử Trương hạ giọng, đôi mắt già nua quét sang xấp bài thi mực chưa ráo trên bàn. Ông bước tới lật tờ đầu tiên: bài thi của Thẩm Trình.
Tào quản sự thấy tình thế có vẻ trật bài, vội nhảy vào chữa cháy:
"Phu t/ử chớ mắc lừa! Cả cái viện này ai chả biết Thẩm công t/ử ba chữ bẻ đôi không xong! Nét chữ trên giấy tuy ngoằn ngoèo nhưng câu cú rành mạch thế này, chắc chắn là do tên họ Lâm này viết sẵn rồi bán lại cho Thẩm thiếu gia để qua mặt kỳ thi! Tội danh gian lận khoa cử, bán bài lấy bạc... tội này phải tước thẻ tú tài, giải lên quan nha đ/á/n/h đòn!"
Gian lận thi cử thời này nặng hơn c/ờ b/ạ/c gấp mười lần. Nếu không chứng minh được bài này là của Thẩm Trình, cái đầu trên cổ tôi coi như lung lay.
Phu t/ử Trương nhìn tờ giấy thi, ánh mắt đầy vẻ ngờ vực cắm thẳng vào Thẩm Trình:
"Thẩm Trình. Bài này... ngươi tự viết?"
Mồ hôi hột trên trán Thẩm Trình bắt đầu túa ra như suối. Hắn liếc nhìn tôi, hai đùi run bần bật. Ngày thường bị gọi lên bảng là hắn câm như hến, nay lại bị cả đám người cầm đuốc vây quanh thế này, áp lực đè nặng đến mức hắn muốn quỵ xuống.
"Nói!" Phu t/ử Trương gõ mạnh gậy trúc xuống đất, tiếng vang đanh gọn. "Nếu ngươi không tự viết, tội bao che đồng lõa sẽ khiến ngươi bị đuổi học ngay trong đêm!"
Tôi đứng im, không được phép nhắc bài, tim đập thình thịch đếm từng nhịp thở.
Thẩm Trình nuốt nước bọt cái ực. Nỗi sợ bị đuổi học và nỗi uất ức bị coi thường đột ngột bốc hỏa trong l/ồ/ng n/g/ự/c gã thiếu gia. Hắn ngẩng phắt đầu lên, mặt đỏ gay, gằn giọng:
"Là con tự viết!"
"Ngươi tự viết?" Phu t/ử Trương cười khẩy một tiếng đầy hoài nghi: "Thế ta hỏi ngươi: Trong bài này ngươi viết 'Muốn ngăn lũ ở vùng hạ lưu, trước hết phải miễn thuế thuyền buôn ở thượng nguồn'. Đạo lý này từ đâu ra? Đắp đê thì cần đất đá và phu phen, liên quan gì đến thuyền buôn?!"
Cả phòng nín thở. Chu T/ử An nhắm tịt mắt lại không dám nhìn.
Thẩm Trình khựng lại một giây, đầu óc quay cuồng lục lọi mớ kiến thức vừa bị tôi "nhồi sọ" lúc nửa đêm. Rồi bỗng nhiên, ánh mắt hắn lóe sáng, hắn buột miệng nói bằng cái giọng bỗ bã quen thuộc:
"Bởi vì... vì đất đá thì nặng, mà thuyền chở gạo thì nhẹ! Nước lũ dâng cao, quan phủ bắt dân đi đắp đê nhưng kho lương địa phương rỗng tuếch, dân lấy cái cọng hành gì bỏ vào mồm mà có sức vác đá?! Thuyền buôn lụa của nhà học trò nếu bị đ/á/n/h thuế nặng thì chẳng ai thèm chở gạo ngược dòng cứu đói nữa. Phải... phải miễn thuế thì thương buôn mới ham lời mà chở cả núi lương thực về! Có cơm ăn vào bụng, dân mới không bỏ trốn, lúc đó đắp đê mười ngày là xong!"
Thẩm Trình nói một hơi không vấp, càng nói giọng càng to, cuối cùng chốt hạ một câu mà tôi vừa dạy hắn:
"Đắp đê bằng đất thì đê vỡ, nhưng đắp đê bằng lòng dân no ấm thì nước lũ cũng phải rẽ đường!"
Im lặng.
Một sự im lặng tuyệt đối đến mức nghe rõ cả tiếng tàn đóm rơi lách tách trên đầu cây đuốc.
Tào quản sự há hốc mồm như ngậm phải hòn than nóng.
Phu t/ử Trương đứng c/h/ế/t trân tại chỗ. Đôi mắt già nua nhìn chằm chằm vào Thẩm Trình như thể đang nhìn một con gà bỗng nhiên mọc cánh bay lên trời.
Lý lẽ bỗ bã, ngôn từ thô kệch đậm mùi con buôn, nhưng... nó trúng phóc vào bản chất của bài toán an dân và lưu thông hàng hóa! Một câu trả lời không hề có trong bất kỳ cuốn sách kinh điển nào của cửa Khổng, nhưng lại sắc bén đến mức đ/á/n/h tan mọi sự ngờ vực!
Không ai có thể viết hộ một đứa dốt thứ tư duy thực chiến này, trừ phi chính não nó tự hiểu và bật ra!
Tôi đứng bên cạnh, lén thở phào một hơi, tay áo sau lưng đã ướt đẫm mồ hôi lạnh.
"Phu t/ử minh xét. Mấy đồng tiền trong hũ là tiền phạt chép bài chậm của các huynh đệ tự gom lại để ép mình thức đêm học chữ. Học trò biết tự ý chong đèn khuya là phạm quy, nhưng kỳ thi khảo sát đã cận kề, chẳng ai muốn gia đình phải thất vọng, càng không muốn phụ công ơn dạy dỗ của Phu t/ử suốt thời gian qua. Học trò tài mọn, chỉ dám đem chút kinh nghiệm mộc mạc ra cùng các huynh đệ dùi mài. Nếu việc làm này có chỗ chưa đúng phép tắc, xin Phu t/ử trách phạt một mình học trò, xin đừng vì thế mà nghĩ oan cho lòng hiếu học của các đồng môn."
Tào quản sự nghiến răng vung tay: "Dù thế nào thì tụ tập đêm khuya cũng phạm vào viện quy! Người đâu, bắt hết lại cho ta..."
"Tào quản sự."
Một giọng nói lạnh như băng đột ngột vang lên từ góc tối.
Lục Hành Chi từ từ bước ra dưới ánh đuốc. Hắn mặc trường bào đen tuyền, một tay đặt hờ lên chuôi thanh đoản kiếm bên hông, ánh mắt liếc nhìn Tào quản sự như nhìn một cái x/á/c c/h/ế/t:
"Ngươi nhiệt tình bắt bớ môn sinh chong đèn học đêm như vậy... Sao đêm qua, lúc xe ngựa chở mười thùng dầu lạc của nhà bếp học viện lén tuồn ra cửa sau bán cho tiệm tạp hóa ngoài phố, ta lại không thấy cái mặt mẫn cán này của ngươi đi tuần tra nhỉ?"
Mặt Tào quản sự lập tức chuyển từ đỏ sang trắng bệch, rồi xanh mét như tàu lá chuối. Mồ hôi túa ra ròng ròng trên trán gã:
"Lục... Lục công t/ử... ngài... ngài nói đùa..."
"Ta có nói đùa hay không, sáng mai mang sổ sách đối chiếu với Viện trưởng là biết." Lục Hành Chi nhếch môi, nụ cười nửa miệng đầy tà khí: "Hay là bây giờ chúng ta cùng kéo nhau lên viện chính đối chất một thể?"
"Đủ rồi!"
Phu t/ử Trương gầm lên một tiếng cắt ngang màn kịch hề.
Ông lão nhìn sâu vào mắt tôi, rồi lại nhìn sang Thẩm Trình đang thở hồng hộc vì vừa trải qua một trận chiến sinh t/ử. Trong đáy mắt người thầy giáo già cả đời khắt khe ấy, lần đầu tiên lóe lên một tia sáng kỳ lạ — vừa bất lực, vừa kinh ngạc, lại vừa có chút vui mừng khó tả.
Ông cuộn tròn tờ giấy thi của Thẩm Trình nhét vào tay áo, quay lại vẻ nghiêm nghị vốn có và giọng lạnh lùng hạ lệnh:
"Tụ tập đêm khuya dù là để dùi mài kinh sử cũng là trái với giờ giấc của học viện, phạt quét dọn toàn bộ khu học xá phía Đông trong ba ngày."
Ông chỉ cây gậy trúc về phía tôi và đám học trò:
"Bảy ngày nữa là kỳ thi khảo sát tháng của toàn viện. Đề bài do chính ta niêm phong ra đề."
Ánh mắt sắc sảo của ông quét qua từng người:
"Nếu mười tám người các ngươi, kỳ thi tới vẫn đội sổ như cũ, chứng tỏ mấy bài văn này chỉ là trò đối phó qua mắt ta! Lúc đó, đừng trách ta chiếu theo viện quy đuổi học cả đám!"
Ông dừng lại một nhịp, nhìn sang chiếc hũ sắt đựng tiền phạt:
"Nhưng nếu các ngươi đều qua được mức trung bình của viện... Gian phòng hoang phế này, ta sẽ xin Viện trưởng cho phép các ngươi sử dụng làm thư phòng học đêm!"
Nói dứt lời, Phu t/ử Trương phất tay áo, quay lưng bước dứt khoát ra cửa: "Thu dọn rồi về phòng ngủ hết cho ta!"
"Dạ! Đa tạ Phu t/ử khai ân!" Cả phòng đồng thanh cúi đầu hô lớn.
Ông quay sang trừng mắt nhìn Tào quản sự: "Còn ngươi, theo ta lên phòng nghị sự giải trình về số dầu đèn tháng này!"
Dứt lời, Phu t/ử Trương phất mạnh tay áo bước thẳng ra cửa. Tào quản sự run rẩy như cầy sấy, liếc xéo tôi một cái đầy oán hận rồi lật đật cắm đầu cắm cổ chạy theo sau như ch/ó cụt đuôi.
Đám hộ vệ vội vàng dập đuốc rút sạch. Màn đêm lại phủ xuống căn phòng hoang phế.
"Uỳnh!"
Thẩm Trình ngã vật ra sàn đất, dang tay dang chân thở dốc như trâu: "Mẹ ơi... Ta sống rồi! Lâm huynh ơi, vừa nãy ta nói... ta nói nghe oai phong thật đúng không?!"
Chu T/ử An nhảy cẫng lên ôm chầm lấy Thẩm Trình gào thét: "Oai phong c/h/ế/t đi được! Cả đời này ta chưa thấy đầu óc ngươi sáng láng như thế bao giờ! Đắp đê bằng lòng dân, mẹ kiếp, ngươi đắp cả lên đầu lão Trương rồi!"
Cả phòng ùa vào cười nghiêng ngả, tiếng hò reo đập bàn đập ghế xua tan sạch bóng ma sợ hãi ban nãy. Bọn họ nhìn tôi bằng ánh mắt không còn là sự nghi ngờ, mà là sự tôn sùng tuyệt đối của những kẻ vừa cùng nhau vượt qua cửa t/ử.